Het was een lang jaar - 2010. Hard werken en geen vakanties. Zo tegen de kerst was de tijd dan ook rijp om er eens even helemaal tussenuit te gaan. Weg. Ver weg. Naar het land van the Stars and Stripes, Friends, de meeste atoomwapens, vijftig staten, Obama, bizarre rechtszaken, Coca Cola en McDonalds. Toen de lichtjes van kerst nog maar net gedoofd waren, gaf de dienstdoende KLM piloot op 27 december flink gas op de Buitenveldertbaan. Vlucht KL605 vertrok richting San Francisco. En ik, ik was aan boord!

Eerder heb ik vol vuur geschreven over avonturen met de auto naar Zuid-Frankrijk en Kroatië en over een interrailvakantie door heel Europa. Maar nooit eerder ging ik zo ver weg als deze keer. Nooit eerder was ik buiten de grenzen van Europa geweest. Het feit dat Peter in San Francisco stage loopt, bleek de ultieme smoes om eens aan de andere kant van de oceaan te gaan kijken. In oktober boekte ik dan ook een vlucht. Gelijk na de kerst zou ik vertrekken en twee weken later weer terugkomen.

K605: AMS - SFO

En zo begon aan boord van de grote blauwe vogel een prachtige reis. De vlucht was lang. De neus van het toestel dook al snel de mist in en even later vlogen we boven een wattendeken onder een blauwe hemel. We zetten koers naar het noorden. Ruim ten noorden van Schotland en IJsland langs. Daarna werd het donker. We haalden de nacht in en bovendien is het op de Noordpool natuurlijk de hele dag donker in de winter. Vanaf Groenland begon de klok toch wel erg langzaam door te tikken.

Nadat het licht werd kreeg ik zeer sporadisch een mooie blik op de NorthWest Territories. Een mooi cliché moment om je te beseffen hoe prachtig onze planeet is. Zulke enorme gebieden vol met wildernis, waar je waarschijnlijk oneindig veel prachtige National Geographic foto's kunt schieten of Wereld Natuurfonds reclames kunt opnemen. Gebieden vol schitterende flora en fauna, waar wij als mensen eigenlijk helemaal niets te zoeken hebben.

Niet veel later kwamen we in het luchtruim van de Verenigde Staten van Amerika, om precies te zijn boven de staat Washington. Met the Pacific (dat klinkt toch veel stoerder dan de "Grote oceaan" of "Stille oceaan"?) nog achter de horizon, bracht de route ons langs Mount Shasta in het noorden van Californië. Een enorme einzelganger in het verder relatief vlakke landschap. Van dit landschap was dan ook niets te zien, maar de berg piekte prachtig besneeuwd boven de wolken uit.


Mount Shasta, bron: USGS. Een beetje jammer dat de eerste foto van het verslag niet van mijzelf is, maar ik wilde jullie deze prachtige berg niet laten missen!

Een paar uur later verdwenen de wolken en kwam de baai van San Francisco tevoorschijn, beter bekend als The Bay Area. Het zal met de wind te maken hebben gehad, maar de piloot gaf ons na 11 uur braaf in een stoel zitten een beloning: een ererondje om de baai! Via de oostkant van de baai vlogen we helemaal tot in het meest zuidelijke puntje, waarna we langs de westkant van de baai naar SF afdaalden. Helaas zat ik wel aan de verkeerde kant van het vliegtuig om de stad en de Golden Gate te zien liggen, maar hé, ik ben hier twee weken! Dat komt vast goed!

SFO
Nadat Silicon Valley onder me door geschoten was, raakte het rubber het asfalt. Met ferme kracht protesteerden de motoren tegen de immer voortgaande beweging. En met succes. Het vliegtuig kwam tot stilstand, applaus klonk uit de cabine. De piloot parkeerde het vliegtuig bij de internationale terminal van San Francisco International Airport, beter bekend als SFO. Onderstaande foto heb ik uiteraard niet zelf gemaakt, omdat ik overdag landde. Maar omdat hij zo prachtig is, wilde ik hem jullie niet onthouden!


Terminal SFO

Ik neem u even mee langs SFO. SFO bestaat uit 4 terminals op alle windrichtingen, verbonden met de zogenaamde AirTrain (plaatje!). Helemaal achteraan op de foto ligt een driehoekige terminal. Dit is terminal 2, vroeger bekend als de Central Terminal. Deze terminal was vroeger de internationale terminal en nu gesloten voor grootschalige renovatie. Aan weerszijden bevinden zich terminal 1 en 3 (of South en North). In 2000 is vóór het geheel de nieuwe internationale terminal geopend. Vanwege ruimtegebrek werd de terminal bóven de bestaande toegangswegen gebouwd. Het gevolg was dat de terminal zijn eigen op- en afritten van de snelweg nodig had. Dit is 's werelds grootste gebouw op schokdempers (zoals zoveel gebouwen in SF trouwens!), om een aardbeving zoveel mogelijk op te vangen. Zes van de gates zijn zelfs speciaal geschikt voor de Airbus A380. Tijdens de hoogtijdagen van de InternetBubble was dit zelfs het zesde vliegveld ter wereld. Anno 2010 komt het niet eens meer in de top 20 voor. Als bezoeker vanuit Nederland had ik niks in de andere terminals te zoeken en leek het vliegveld voor mij helemaal niet zo groot als ik het me voor had gesteld.

Na een korte wandeling vanaf de slurf kwam ik aan bij de douane. Hier zag ik het meest tegenop van de hele reis. Thuis had ik al een aantal papieren ingevuld (ESTA) en betaald. Nee ik zou geen drugs gaan gebruiken, niet illegaal werken, geen terroristische aanslagen plegen en nee ook niet voorbereiden. Ook in het vliegtuig moest nog een formulier ingevuld worden over wat ik allemaal meebracht. De douane beambten schijnen getraind te worden om eikels te zijn. Dus ik leg mijn papieren neer en zeg gedag. Hij kijkt me aan met een blik van: "Ja en wat moet IK daarmee?". Vervolgens een heel vragenvuur wat ik daar kwam doen, waar ik logeerde, wat Peter dan studeerde en wat ik zelf eigenlijk studeerde, of ik van plan was drugs te gebruiken, etc. Alle vingerafdrukken en een foto verder mocht ik doorlopen. Koffer draaide door de wachttijd al op de band en dus stond ik even later met mijn spullen buiten.

Nadat ik Peter ontmoet had reisden we samen met de metro (BART) naar Berkeley. Over de BART ga ik later nog wel het één en ander vertellen, maar ik heb u volgens mij voor één dag wel weer genoeg met Transport & Planning lastig gevallen.

Berkeley

Toen we in Berkeley uit de BART kwamen was ik, tja, toch wel redelijk geschokt. Natuurlijk wist ik dat San Francisco de bakermat van de Flower Power was. Natuurlijk wist ik dat je als je naar San Francisco ging je zeker een bloem in je haar moest hebben. Maar dat was toch wel voorbij? Nou.. ja en nee. De Flower Power van vroeger is heus wel weg. Maar er lopen nog steeds veel hippies en zwervers rond en vooral veel uit een grijs gebied ergens tussen hippies en zwervers. Voor de zwervers is het met name het gebrek aan mentale gezondheidszorg, waardoor ze nogal snel op straat terecht komen. Terwijl de hippies juist bewust ervoor kiezen om de burgermaatschappij aan zich voorbij te laten gaan. Vechtend tegen materialisme en kapitalisme leven ze een leven vol drugs, muziek en kleur. Althans, zo klinkt het ideaalbeeld. In werkelijkheid houden ze vooral hun hand op. Oh zo onafhankelijk willen leven, maar wel profiteren van hardwerkende burgers. In een Berkeley op de dag na kerst - en dus zonder studenten - vielen ze extra op. Overal liepen malloten. Waar was ik terecht gekomen?

Na een tochtje met de koffer bergopwaarts kwamen we uiteindelijk aan bij het huis waar Peter verblijft.


Huis van Peter in Berkeley (foto Peter)

Een gigantisch huis, waar hij op dat moment alleen verbleef. Lekker Amerikaans met een grote brede trap in de gang. Hij deelt het huis met zo'n 20 andere studenten. Afgezien van de af en toe verschrikkelijke geur een prima huis om een half jaar te verblijven. Na de lange reis plofte ik neer op een stoel en bleef daar lekker zitten tot we genoeg moed verzameld hadden om de deur weer uit te gaan. We liepen een rondje over de campus van Berkeley. Voor iemand die alleen Nederlandse campussen gewend is, is dat wel even wennen. Goed onderhouden en mooie statige gebouwen. Toch houd ik het qua beschrijving daar even bij, omdat we er later nog genoeg bij daglicht geweest zijn en ik daar ook foto's van heb. We haalden burrito's en aten ze thuis voor de tv op. Om een uur of negen gingen bij mij echt de lichten uit na zo'n lange dag en was het bedtijd. Morgen voor het eerst boven de grond in SF!

De eerste echte dag. We waren het er al vrij snel over eens dat we vandaag naar Golden Gate Park zouden gaan en daar in elk geval de California Academy of Sciences bezoeken. We namen de BART naar de stad, maar de aansluitende tram leek voorlopig niet te komen en dus besloten we een andere tram te nemen en dan maar een eindje te lopen. En dat heb ik geweten.

Mijn benen waren natuurlijk nog maar weinig gewend aan zo'n heuvelachtige stad, dus binnen no-time stond het zweet op mijn rug. Maar meer nog dan dat was ik onder de indruk van de omgeving. Maar ja, wat wil het geval? We waren op de eerste dag midden in Haight-Ashbury terecht gekomen, hét centrum van de Flower Power. Hét decor van "the Summer of Love".

Tijd om de geschiedenis in te duiken. Want als je ook maar íets van San Francisco wilt snappen, dan zul je haar geschiedenis moeten kennen.

Summer of Love
The Summer of Love.. waar zal ik beginnen? In mijn laatste reisverslag vertelde ik over de studentenprotesten in Parijs, maar ook over de Praagse Lente. Toen al vertelde ik dat deze gebeurtenissen niet op zichzelf stonden. Wereldwijd was een grote onvrede en ontstonden grote protesten en demonstraties. Overal ter wereld stribbelden mensen met hun eigen problemen met de gevestigde orde. In Europa was dit het oprukkende communisme. Maar ook aan de andere kant van de wereld botsten kapitalisme en communisme in de hopeloze Vietnamoorlog. Bloedbad na bloedbad leidde tot protest na protest. En toen werd ook nog eens Kennedy vermoord.

Hippies begonnen zich te verzetten tegen het kapitalisme, materialisme en gebruikte technologie. Dit leidde volgens hippies tot onnatuurlijkheid en milieuvervuiling, maar mensen raakten in hun ogen ook teveel gericht op werk, geld, bezit, status en macht. Dit leidde tot burgerlijkheid en een overmaat aan regels en beperkingen van de vrijheid, waardoor de vrije ideeën en gevoelens ten onder gingen en niets dan geestelijke leegheid zou volgen. Thema's die je bij de studentenprotesten en bij de Praagse Lente ook terug vindt.


Summer of Love

In Haight-Ashbury had de recessie zijn tol geëist. Veel panden stonden al jaren leeg en verpauperden. Hier was het dat in de jaren '60 steeds meer jongeren (hippies) zich verzamelden. Ze organiseerden festivals in de wijk, maar ook in Golden Gate Park, waarbij het de bedoeling was om gezamenlijk te gaan trippen op LSD. Op 14 januari 1967 begon er wat te bewegen in de hippiebeweging toen twintig- tot vijftigduizend mensen aanwezig waren bij de Gathering of the Tribes in het Golden Gate Park. Bands als Jefferson Airplane en Grateful Dead traden op. Vele festiviteiten zouden de volgende maanden volgen, waaronder het verbranden van de oproepkaarten voor militaire dienst in Vietnam.



Summer of Love

In de zomer werd Haight-Ashbury een waar pelgrimsoord, waar hippies vanuit de hele VS en zelfs de hele wereld op af kwamen. Minstens 100.000 mensen kwamen op de wijk af. Gratis eten, gratis drugs, vrije seks en liefde waren overal te vinden in Golden Gate Park. Maar de wijk kon de grote toestroom niet aan, waardoor veel mensen dakloos werden en honger hadden. Steeds meer kwamen de nadelen van de cultuur naar voren. Het aantal geslachtsziekten steeg explosief, net als het aantal verkrachtingen en berovingen. Drugsdealers werden crimineler en crimineler. In de herfst verdween het grootste deel van de hippies dan ook weer en was The Summer of Love voorbij. De koude winter viel in.



Summer of Love

Haight-Ashbury
Goed, die tijd is inmiddels 43 jaar geleden. Alle hippies van toen zijn volwassen. Velen zijn na hun hippietijd alsnog succesvol geïntegreerd in de burgermaatschappij, anderen zijn de rest van hun leven alternatief gebleven. In de jaren '90 is de hippiecultuur echter weer een beetje opgelaaid en zo kom je in de straten van San Francisco nu nog steeds jonge hippies tegen. We liepen heel Haight Street af, tot aan het Golden Gate Park. De sporen van de Summer of Love zijn nog altijd zichtbaar. De wijk blijft het centrum van de hippiecultuur in San Francisco. Fel gekleurde gevels en vooral veel muziek- en kledingwinkels. Alles wat bij de echte hippie-lifestyle hoort. If you're going to San Francisco...







Beelden van Haight-Ashbury.

.. be sure to wear some flowers in your hair. Tja, over het algemeen konden de hippies vooral wel wat shampoo in hun haar gebruiken. Misschien was het deze vuurdoop om mijn eerste uur in SF gelijk in Haight-Ashbury door te brengen, maar ik kon nog maar lastig aarden in de stad. Het was zo'n rare wereld. Ik wist niet of ik me er nou veilig of onveilig moest voelen. Ik wist niet wat ik om de hoek van de straat kon verwachten. En iedereen op straat praat. Of het nu tegen henzelf is, in hun mobiele telefoon of dat ze jou hun wijze woorden willen laten horen, iedereen praat. En nee, we willen geen drugs kopen.

Golden Gate Park

We liepen Golden Gate park in. Een mooi stadspark, precies zoals je je dat bij een Amerikaans stadspark voorstelt. Speeltuinen, sportvelden, visvijvers, etc. Bij de California Academy of Sciences aangekomen, bleek dat de rij voor de ingang enorm was. De rij alleen al zou minstens een uur duren en het was nog maar de vraag of het museum zelf nog leuk zou zijn met zóveel mensen. Dat was best een domper. Dit was immers toch gepland als de hoofdactiviteit van de dag. En zo kwamen we in dat wat ik het Disneyland-Dilemma noem. Je kunt er voor kiezen om niet in een rij te gaan staan, maar dan heb je aan het eind van de dag misschien wel niets gedaan. Soms kun je beter gewoon in de rij gaan staan en de wachttijd accepteren in ruil voor 40 seconden achtbaan. Toch besloten we om het niet te doen en een andere dagactiviteit te zoeken. Okay, now what?. We besloten in elk geval maar eens een eindje verder door Golden Gate Park te gaan lopen.



Door de rechthoekige vorm wordt Golden Gate Park vaak vergeleken met het wereldberoemde Central Park in New York. Met 4,2 ha is Golden Gate Park echter wel 20% groter dan haar oostelijke tegenhanger. In de tweede helft van de 19e eeuw werden de steden steeds voller. Inwoners kregen behoefte aan lucht. In 1859 werd Central Park geopend en dus moesten en zouden de inwoners van San Francisco ook een park krijgen. Officiëel werd het park gebouwd voor recreatie, maar het park was ook bedoeld om de stad verder richting the Pacific uit te breiden en de huizenprijzen op te drijven. Toch had het niet veel gescheeld of het hele park had nooit bestaan. In 1876 werd het hele plan namelijk van tafel geveegd en vervangen door een racebaan, zoals enkele miljonairs graag zagen. Gelukkig kwam het allemaal toch goed en werd in fasen het park geopend. Aan de oceaan werden twee "Dutch windmills" geplaatst om water in het park rond te pompen. Tegenwoordig wordt het water uit de grond onder Golden Gate Park gepompt. Dit is dan ook gelijk één van de belangrijkste watervoorzieningen van San Francisco!





Golden Gate Park

Al snel kwamen we in de buurt van Strawberry Hill. We beklommen Strawberry Hill, in de hoop een mooi uitzicht over het park en de stad te treffen. Het uitzicht was zeker mooi, maar de hele heuvel was begroeid met bomen, waardoor nergens een mooi panoramapunt was. Bovenaan bleven we een tijdje uitrusten. Op deze plek had ooit een observatorium gestaan, maar deze is gesneuveld in de grote aardbeving van 1906. Voor het eerst sinds mijn aankomst in San Francisco zicht op de beroemde Golden Gate Bridge, maar ook op de TransAmerica Pyramid. Een momentje van rust om de voor mij nieuwe stad even om ons heen door te laten razen en bij zinnen te komen..


Voor het eerst zicht op de beroemde Golden Gate Bridge


Uitzicht vanaf Strawberry Hill

The Sunsets

Omdat het vanaf Strawberry Hill nog een flink eind lopen was naar the Pacific besloten we “the Sunset” (officiëel Sunset District) in te lopen en daar de tram te nemen. Deze wijk ligt ten zuiden van Golden Gate park en is gebouwd op de oude duinen. Of nou ja.. de oude duinen zijn grotendeels afgevlakt. The Sunset maakte zijn grootste groei door na de aardbeving van 1906 en gedurende de baby-boom, toen in rap tempo nieuwe woningen werden gebouwd. Het is dan ook één van de weinige wijken in San Francisco, waar je hele rijen met dezelfde huizen vindt en zelfs sporadisch rijtjeshuizen. Van origine woonden er veel Ieren in dit gebied, maar anno nu is ongeveer de helft van de inwoners van Aziatische komaf.

Er was echter weinig sprake van sun. Sterker nog, de eerste Amerikaanse regendruppels vielen uit de lucht en al snel was het een stevige regenbui. Het duurde niet lang voordat de tram kwam, die ons langs honderd verschillende kerken naar the Pacific bracht. We kochten een broodje en keken naar de zee. En dat was het. Want het regende nog steeds en er was niets te doen. Nee interessant vinden ze de zee niet in San Francisco. De golven zijn te hoog, er is teveel gevaarlijke stroming, het water is koud en er zwemt ook nog eens de grootste groep witte haaien ter wereld rond. Geen enkele bestaansreden voor beachclubs of andersoortige recreatie dus. De baai, dáár moet je zijn. Het was een trieste bedoening en dus namen we de tram terug naar het centrum.

San Francisco Museum of Modern Arts

Nieuw plan: San Francisco Museum of Modern Arts, beter bekend als SFMOMA. SFMOMA is een behoorlijk groot en bekend museum. Zelfs op het vliegveld was een SFMOMA-store. We brachten er de rest van de dag door. Zeker vermakelijke voorstellingen met prachtige foto’s. Een prima invulling voor de rest van de middag, al zou een nieuw bezoek niet direct bovenaan mijn prioriteitenlijstje staan.


Een gigantische collage op een golvende muur (Barry McGee)


Penelope Umbrico zocht op een dag op "sun" op Flickr.com, printte alles uit en hing ze naast elkaar.


Michael Jackson en Bubbles (Jeff Koons)


Het Dak (Peter)


SFMOMA van de buitenkant (foto aantal dagen later genomen)

Inmiddels was het buiten donker geworden en zochten we een café op, waar ik voor het eerst in aanraking kwam met Amerikaans bier. Echt enthousiast kon ik er niet van worden, maar misschien kwam dat nog. Uiteraard moest er altijd een ID getoond worden om te bewijzen dat we 21 jaar waren.

We namen de BART terug naar Berkeley, deden boodschappen en na het eten kwamen we de bank niet meer af. Voor morgen stond de Embarcadero, Fisherman’s Wharf en eventueel Alcatraz op het programma.

Voor vandaag stond het waterfront van San Francisco op het programma. De baaizijde, om precies te zijn. Misschien wel het meest toeristische stukje San Francisco. Maar we beginnen vandaag met een intermezzo over de grote aardbeving van 1906.

De allesverwoestende aardbeving van 1906
Kwart over vijf 's ochtends. De stad trilt op haar grondvesten. San Francisco kent meerdere breuklijnen in de omgeving, maar geen ligt zo kritisch als de San Andreas breuk. Het oosten van de stad beweegt zeer langzaam naar het zuiden, terwijl het westen naar het noorden beweegt. Dit resulteerde in een aardbeving van ongeveer kracht 8 op de schaal van Richter, met het epicentrum slechts 3 kilometer van de stad. Maar met de aardbeving alleen was het nog niet gedaan. Er wordt geschat dat 90% van de totale vernieling het resultaat was van de brand, die het gevolg was van de beving. Vaak ging het om ontplofte gastanks, maar ook de brandweer zelf had een belangrijk aandeel in het onstaan van de branden. Om de brand een halt toe te roepen werden namelijk complete huizenblokken met TNT opgeblazen. Dubbel pech was het, dat de verantwoordelijke voor deze techniek tijdens de eerste beving om het leven was gekomen en de brandweerlieden hier zeer onervaren mee waren. Gevolg: ze staken zelf een serie branden aan! Geschat wordt dat 50% van de gebouwen het zou hebben overleefd als deze brandweer niet zo onhandig was. Uiteindelijk zou de brand vier dagen en vier nachten woeden.


De puinhopen van 42 seconden trillen

Er werden 375 doden gerapporteerd. Van dit getal was echter helemaal niets waar. Dit getal werd door de overheid naar buiten gebracht omdat ze bang waren dat wanneer ze het echte getal zouden noemen, de huizen prijzen zouden instorten en niemand meer de moeite zou nemen om de stad weer op te bouwen. Vandaag de dag wordt vermoed dat het om zeker 3000 doden gaat. Rond de 300.000 mensen van de totale bevolking van 410.000 raakten dakloos. De helft van de inwoners vluchtte over de baai naar Oakland en Berkeley. Golden Gate Park en andere parken en stranden werden enorme vluchtelingenkampen.


Puinpanorama. Let ook op het karakteristieke stratenpatroon, waarover later meer!

De stad werd als een gek opnieuw opgebouwd. 9 Jaar later zou immers de "Panama-Pacific International Exposition" hier gehouden worden. En zo gezegd, zo gedaan. In 1915 was er nauwelijks meer zichtbare schade van de allesverwoestende aardbeving.

Toen wij er rondliepen was er uiteraard ook niets meer van te zien. Ook niet van de lichtere aardbevingen die na deze beving hadden plaatsgevonden. Wel is duidelijk te zien dat constructief vaak rekening wordt gehouden met een nieuwe aardbeving. Vaak gaat het om extra staalconstructies aan de buitenkant van gebouwen. In Berkeley, vlakbij Peter zijn huis, zijn meerdere gebouwen te vinden met zo'n constructie.



Verstevigde gebouwen in Berkeley

En dan nog dit. Kijken wij dagelijks op buienradar.nl om te zien of het nog gaat regenen. In Californië checkt men dagelijks op Aardbevingenradar. Op die website kun je precies zien welke aardbevingen er de afgelopen periode zijn geweest. Het is uiteraard niet de vraag óf er ooit nog zo'n allesverwoestende aardbeving zal komen, maar wannéér. Kan vanmiddag zijn. Kan over 200 jaar zijn. Ach ja, wij wonen onder de zeespiegel...


Aardbevingradar. Let wel, een aardbeving onder kracht 4 is niet of nauwelijks voelbaaar.

Dit verhaal verteld hebbende, kunnen we met een gerust hart in de BART stappen naar San Francisco!

Market Street
En daar beginnen we op Market Street. Deze straat is toch wel de belangrijkste straat van San Francisco. Als één van de weinige straten doorbreekt hij het eeuwige raster. Aan de noordzijde van Market Street volgt het raster ongeveer de windrichtingen (noord-zuid en oost-west), terwijl aan de zuidzijde van Market Street de straten parallel aan of loodrecht op Market Street liggen. Behalve de richting springt ook de breedte van Market Street in het oog. Daarmee trok market street al snel de aandacht.

Sinds de jaren '70 is Market Street bovendien de belangrijkste openbaar vervoer as van San Francisco geworden. Onder de grond rijden twee verschillende metrosystemen (Muni en Bart, waarover later meer) en boven de grond rijden trams, bussen en trolleybussen. Dit is dan ook de reden waarom ik hier begin. Wanneer je vanuit een buitenstad naar San Francisco afreist, wordt je vrijwel altijd als eerste geconfronteerd met Market Street. Een ware poort van de stad!


Market Street

Een mooie foto van Market Street vond ik op Wikipedia:


En tot slot een filmpje van Market Street in 1906, vlak voor de aardbeving.



San Francisco's grid
San Francisco heeft - net als vrijwel alle Amerikaanse steden - een heel duidelijk rastervormig stratenpatroon. Echter, wat het in SF wel bijzonder maakt, is het grote hoogteverschil door de heuvels. Voor het ontstaan van het stratenpatroon gaan we terug naar 1839. San Francisco heette nog Yerba Bueno en was niet veel meer dan een Mexicaanse buitenpost. De zwitser Jean-Jacques Vioget werd gevraagd om een rasterstructuur uit te tekenen. Want ja, zo bouw je steden in Amerika. Een techniek, die zich keer op keer bewees, al sinds de tijd dat de Grieken en Romeinen steden bouwden. Charmant is het niet, maar wel praktisch. Enkele jaren later nam Jasper O'Farrell het stokje over en kwam voor groter uitdagingen te staan. Het heuvelachtige landschap van San Francisco werkt niet echt mee. O'Farell stelde daarom voor om bij de steilere heuvels van het grid af te wijken en de structuur van de heuvel te volgen. Grondeigenaren stonden er echter op dat ook over de heuvels het grid gewoon doorgetrokken werd. Alsof het niet bestond. Op één plek lukte het niet.. Lombard Street, waarover later meer.

Na de grote aardbeving van 1906, ontstonden plannen om het grid los te laten. In plaats daarvan moesten bovenop de heuvels mooie monumenten komen en moesten brede lanen in een stervorm daarvandaan weggaan. Na de aardbeving begonnen de inwoners van San Francisco echter al heel snel de boel weer op te bouwen en hielden daarbij het oude stratenpatroon aan.


Het grid heeft maling aan heuvels

Financial District
Market Street doorkruist het Financial District. Hier vindt je de hoogste gebouwen van de stad, waaronder de beroemde Transamerica Pyramid. Deze wijk drukt het grootste stempel op de skyline van San Francisco. Tijdens de aardbeving van 1906 is deze wijk vrijwel geheel verwoest. Het zou echter 50 jaar duren voordat de eerste wolkenkrabbers gebouwd werden. De vrees voor een nieuwe aardbeving en de gevolgen daarvan was zo groot dat hoogbouw niet toegestaan werd. Pas in de jaren '50 kwamen betere technieken beschikbaar om aardschokken op te vangen. Vanaf dat moment kwam de hoogbouw flink op gang. Echter, ook de kritiek hierop barstte in alle hevigheid los. Tegenstanders noemden het de "Manhattanization van San Francisco". Al snel werd de weerstand zó groot dat er strenge eisen werden gesteld, vergelijkbaar met die in Europese landen.








Financial District
Oke, dus Market Street is nu dé poort van de stad wanneer je niet met de auto naar San Francisco komt. Maar in vroeger tijden was dat anders. Dé poort van de stad was the Ferry Building. Vanuit Market Street heb je eigenlijk altijd zicht op dit markante gebouw aan het water. Het ligt namelijk aan het einde van deze straat. Ook op eerder getoonde foto's is the Ferry Building vaak te zien geweest. Het gebouw uit 1898 bestaat uit een grote klokkentoren en aan beide zijden twee vleugels. Het gebouw overleefde alle aardbevingen, waaronder ook de beving van 1906. Natuurlijk is het zoals alles in Amerika zeer authentiek. De toren is een kopie van de kathedraal van Sevilla en het klokkenspel wordt verzorgd door een stel speakers in de toren. Only in..

Voordat de Oakland Bay Bridge en de Golden Gate Bridge werd geopend in de jaren '30 van de vorige eeuw was dit gebouw de op één na drukste passagiersterminal ter wereld. The Ferry Building moest alleen in het Charing Cross treinstation in Londen zijn meerdere erkennen. 50 Miljoen reizigers per jaar! En al die mensen, die kwamen uiteraard met de ferry. Velen waren gewoon forensen die aan de oostkant van de baai woonden (in Oakland, Berkeley, etc), maar ook veel reizigers staken de baai over om op het treinstation van Oakland aan een transcontinentale reis te beginnen.

Na de opening van de bruggen raakte het gebouw in verval en werd vergeten. In de jaren '50 lag er zelfs een verhoogde snelweg pál voorlangs (waarover later meer). Gelukkig is langzaam ook in Amerika het besef doorgedrongen dat je je historie in ere moet houden. In 2003 is het gebouw dan ook heropend als een soort culinair centrum. Het stikt er van de eettentjes en koffiehuizen. Tijdens de renovatie is geprobeerd om zoveel mogelijk de sfeer van de 19e eeuw terug te brengen. Gedurende de twee weken dat ik in San Francisco was werd Peet's Coffee in the Ferry Building onze standaard uitvalsbasis voor een kop koffie. Tijdens één van onze bezoeken zagen we een veerboot aankomen. Deze vervoerde nog opvallend veel mensen! Zo uitgestorven is het watervervoer nog niet dus.





The Ferry Building. Op de laatste foto zie je op de achtergrond een enorm betonnen complex: Embarcadero Center.


De binnenzijde. Foto van Wikipedia



Uitzicht op the Bay Bridge. Aan de overkant zie je de gebouwen van Oakland.

Embarcadero
San Francisco heeft méér gemeen met Rotterdam dan alleen een verwoest centrum. In San Francisco is men ook nooit te beroerd geweest om wat land van het water te winnen, wanneer dat economisch handig uit kwam. Halverwege de 19e eeuw werd de stad richting het oosten flink uitgebreid. Hiervoor werd een enorme zeemuur gebouwd en de ruimte ertussen werd opgevuld met hoofdzakelijk.. afval en scheepswrakken. Niet echt een stevige grond voor een aardbeving dus. Uiteindelijk werd over de zeemuur de Embarcadero aangelegd, Spaans voor "de plaats om aan boord te gaan". Nu vormt deze weg een soort oostelijke boulevard tussen de stad en de baai.

De Embarcadero is ook het startpunt van vele pieren. Deze pieren zijn allemaal te herkennen aan hun nummer. Ten noorden van the Ferry Building zijn de piernummers oneven oplopend en ten zuiden zijn de piernummers even oplopend. Afwisselend zijn deze pieren nog in gebruik als industrie of als toeristenattractie. Opvallend is ook hoe veel oude loodsen op de pieren zijn omgebouwd tot parkeergarages. Dat is nog eens slim ruimtegebruik!



Pieren langs Embarcadero. Toegegeven, deze foto's zijn niet van vandaag, maar van een andere dag toen het weer tegenzat


Embarcadero zelf op een zonnigere dag. Foto van internet


Intermezzo: Embarcadero Freeway
Amerika was het land van de vrijheid. En bij die vrijheden hoorde zeker ook het vrij kunnen bewegen in de eigen auto. Maar ja, zo'n dichtslibbende stad schiet dan natuurlijk niet echt op. Begin jaren '50 kwam SF met een grandioos plan. In de komende jaren zou de stad kris-kras volgebouwd worden met snelwegen. Complete huizenblokken en prachtige parken zouden worden omgetoverd tot snelweg. Congestie zou tot het verleden behoren!


Freeway Plan

Zonder al teveel protest werden de eerste snelwegen aangelegd ten zuiden van het centrum, in het verlengde van the Bay Bridge. Maar the Bay Bridge en the Golden Gate Bridge moesten en zouden ook met elkaar verbonden worden! Er werd al snel begonnen met de bouw van the Embarcadero Freeway. Pal voor the Ferry Building langs werd een betonnen monster aangelegd... Verbonden met de Golden Gate werd hij gelukkig nooit. De bouw is slechts tot halverwege Embarcadero gevorderd.




Historische beelden van een snelweg, dwars door de stad



Een kort filmpje van de snelweg op deze prachtige plek..

De pieren achter de snelweg raakten al snel in verval. De oever van de baai werd al snel een gebied waar geen hond wilde komen. The Ferry Building takelde zienderogen af. De stad kraakte. De inwoners schreeuwden. Nooit eerder ter wereld ontstond zo'n grote weerstand tegen de aanleg van snelwegen. De bewoners mobiliseerden zich. Petities werden getekend. Protestmarsen werden gehouden. En met succes.. gelukkig! In 1959 al besloot de gemeente om 7 van de geplande snelwegen te schrappen. De Embarcadero Freeway zou ook niet verder afgemaakt worden.

Op 17 oktober 1989 kwam het einde van Embarcadero Freeway ineens snel in zicht. Een aardbeving van kracht 7.1 op de schaal van Richter had ernstige schade aangericht. Burgemeester Agnos besloot om de snelweg definitief uit het stadsgezicht te verwijderen. Een ondergrondse optie was te duur en dus moesten de auto's nieuwe routes vinden. In korte tijd waren de inwoners eraan gewend en bleken er helemaal geen problemen te ontstaan. Bij zijn aftreden gaf Agnos aan dat het slopen van deze snelweg de beste beslissing was die hij als burgemeester had genomen. Het had het litteken uit de stad verwijderd en één van de belangrijkste gebieden van de stad geopend voor ontwikkeling.



Foto's met dank aan deze site.

Anno nu ligt er op deze plek een mooie boulevard met palmen en leeft het hele gebied op. Overigens is midden in de stad in dezelfde tijd ook de zogenaamde "Central Freeway" aangelegd. Deze heeft onderging hetzelfde lot. De snelweg werd gesloopt en er ontstonden prachtige openbare ruimtes.

Terug naar 2010! We namen de historische F-Line. Deze trams rijden over Embarcadero en worden een rijdend museum genoemd. Op deze lijn rijden historische trams uit de hele wereld. Tientallen trams komen uit Amerikaanse steden, maar ook van over zee. Zo rijden er trams uit Milaan, Birmingham, Moskou en Hiroshima.


Een tram uit Milaan.

We stapten uit bij Pier 33, beter bekend als the Alcatraz Landing Dock. Een tripje naar Alcatraz kon immers niet ontbreken op onze reis. Deze middag zat er echter niet in. Morgen ook niet. Overmorgen ook niet. De eerste tickets waren voor zondag beschikbaar. Het algemene plan was om in de tweede week de stad achter ons te laten en de omgeving te verkennen, dus in het weekend kon nog nét. We kochten kaarten en liepen verder naar de beroemdste pier van allemaal: Pier 39.

Pier 39
Pier 39 is een soort Disneyland zonder attracties op een pier. De pier is volgepropt met allerlei souvenir-winkels, eetstalletjes, arcadehallen, etc. Al met al dus een bijzonder toeristische gelegenheid.





Pier 39

Maar Pier 39 kent nog één "attractie" die wél de moeite waard is. Op de pontons aan het einde van de pier ligt namelijk een flinke kolonie zeeleeuwen. Deze Californische zeeleeuwen leven in de baai van San Francisco. In 1989 resideerden de eerste 10 zeeleeuwen op deze plek. In januari 1990 waren dit er al 150! De dieren trokken steeds meer toeristen, omdat nergens de zeeleeuwen zo makkelijk van zo dichtbij te zien waren. De eigenaren van de jachten in de haven waren er minder blij mee. De beesten waren log, stonken en blaften de hele dag. Intussen bleef het aantal zeeleeuwen toenemen. In november 2009 ging het zelfs om een kolonie van 1500 zeeleeuwen! Hoe het komt is puur speculatie, maar in december 2009 kregen ze het massaal op hun heupen. Aan het eind van de maand waren ze nagenoeg allemaal verdwenen. Honderden kilometers noordelijker zochten de zeeleeuwen de zeeleeuwengrotten van Oregon op, hun voedsel achterna. Overigens claimen biologen dat de lange aanwezigheid van de zeeleeuwen opmerkelijker is dan het verdwijnen ervan.

Op het moment dat wij er waren waren er enkele tientallen zeeleeuwen.



Zeeleeuwen op Pier 39

Ter vergelijking.. zó zag het er ooit uit!

Ooit...

Wil je weten hoe de populatie er NU voor staat? Kijk dan even hierr. Wel 's avonds doen natuurlijk, anders is het donker!

Tot slot heeft Pier 39 nog één leuke verrassing. Vanaf het einde van de pier heb je een prachtig zicht over de baai. Van the Golden Gate Bridge, naar Alcatraz, naar Berkeley, naar the Oakland Bridge en the Ferry Building.


Panorama van de baai. Links the Golden Gate, in het midden Alcatraz. Klikken voor groot!

We vervolgden onze weg langs het waterfront door Fisherman's Wharf. Deze visserswijk, waar ook Pier 39 deel van uit maakt, is uitgegroeid tot één van SF's bekendste toeristenattracties. De wijk kende in het verleden veel dure visrestaurants, maar de laatste tijd zijn veel van de authentieke restaurants vervangen door fastfood. Het lijkt er op dat de meeste toeristen een soort haat-liefde verhouding met deze wijk hebben. Het is er druk, duur en bezaaid met souvenir- en snackkraampjes. Maar toch hoort een bezoek aan deze wijk absoluut bij een bezoek aan San Francisco. Ik had er persoonlijk ook ongeveer die ervaring. We liepen er vrij snel doorheen, maar liepen wel nog de laatste en langste pier op. De betonnen pier zat vol met gaten en leek wel op instorten te staan. Maar het uitzicht over de baai en de stad was het zeker waard.







Uitzicht over de baai, vanaf een levensgevaarlijke pier

Russian Hill & Lombard Street
We verlieten de kustlijn en liepen weer de stad in. Dit was al snel een flinke klim, want we waren aangekomen bij Russian Hill. Russian Hill is één van de zeven heuvelen waarop San Francisco gebouwd is (goh, waar hebben we dat vaker gehoord.. claimen zowel Rome als Parijs niet hetzelfde?). Maar Russian Hill is wel één van de steilste. Sterker nog, deze heuvel wint het op heel veel plaatsen van het grid! Sommige schakels ontbreken of zijn vervangen door trappen! Russian Hill ontleent zijn naam aan een kleine Russische begraafplaats, die tijdens de Goldrush werd gevonden op de heuvel.


Spot de Prius! (Niet zo moeilijk in San Francisco..)





Beelden van Russian Hill

En dan is er nog Lombard Street. Deze helling van 27 graden was een pittige kluif voor de stadsplanners. Om die reden werd midden in de stad een weg met 8 zeer krappe haarspeldbochten aangelegd. Tegenwoordig bekend als de meest bochtige weg ter wereld. Het is alleen toegestaan om van boven naar beneden te rijden. Anno nu is dit uiteraard alleen nog maar een toeristische attractie. Geen kip gebruikt deze weg daadwerkelijk om van A naar B te komen. Het verkeer kruipt werkelijk naar beneden. Maar een mooi gezicht is het zeker!





Lombard Street

Telegraph Hill & Coit Tower

In het vooruitzicht lag Telegraph Hill met Coit Tower. We daalden dus Russian Hill af en zetten begonnen gelijk weer aan de klim naar Telegraph Hill. Deze heuvel dankt zijn naam aan de semafoor, die van 1850 tot 1870 boven op de heuvel stond (nee, niet die van Dommel). Met deze semafoor werd naar de rest van de stad en de baai gecommuniceerd wat voor soort schepen door de Golden Gate kwamen. De structuur bestond uit een paal met twee armen die in verschillende standen konden worden gezet, die elk een specifieke betekenis hadden: stoomboot, zeilboot, enz. De semafoor en de uitgebeelde tekens werden al snel heel bekend in de stad. Het verhaal gaat dat toen op een dag een acteur in een toneelstuk zijn armen spreidde en vroeg: "Oh god, what does this mean?", een bezoeker schreeuwde: "Sidewheel steamer!", uiteraard gevolgd door een bulderend gelach.


Seinen van de semafoor

Nu wordt de heuvel gedomineerd door Coit Tower, een betonnen art-deco toren uit 1934. De toren is een monument voor de dappere brandweerlieden van San Francisco. De steenrijke Lillie Hitchcock Coit liet na haar dood 100.000 dollar na, om de stad te verfraaien. Eén van San Francisco's beroemdste landmarks was geboren. De toren is vanuit vele plaatsen in de stad te zien en evenzo is het uitzicht vanaf de toren fantastisch.

Helaas was de toren niet toegankelijk op het moment dat wij er waren, vanwege renovatie van de liften. Erg jammer, want het uitzicht vanaf de voet van de toren beloofde al veel..



Beelden van Telegraph Hill


Coit Tower


Uitzicht vanaf Telegraph Hill

Vermoeid pakten we vanaf hier de bus, terug richting Fisherman's Wharf. Vanaf daar namen we de kabeltram naar het centrum. Een hele ervaring, maar daarover later meer.


Financial District

Het traject eindigde in Financial District, bij Market Street. Daar waar we de dag ook begonnen waren. We liepen er nog een rondje, dronken nog een kop koffie en pakten de BART terug naar Berkeley. Het was een lange dag. Voor morgen stond Berkeley zelf op de planning.

De derde dag. Een rustige dag. Deze dag zouden we in Berkeley blijven. Daarom beginnen we vandaag met een korte beschrijving van Berkeley.

Berkeley
Berkeley ligt dus aan de oostkant van de baai. De oostkant van de baai is zeer dichtbebouwd en feitelijk één grote agglomeratie. Ten oosten van Berkeley liggen de Berkeley Hills. Aan de voet van de heuvels ligt de universiteitscampus. Als oudste campus van the University of California fungeert Berkeley als een soort vlaggenschip van de universiteit. De grond werd al in 1866 gekocht door een voorloper van de huidige universiteit. In 1873 verrees het eerste gebouw op deze grond en verhuisde de universiteit hierheen. Met name het technisch onderzoek op de universiteit heeft een groot aanzien.

In de 19e eeuw groeide Berkeley niet bijzonder hard. Daar kwam echter verandering in tijdens de grote aardbeving van 1906. Veel inwoners van San Francisco vluchtten over de baai en vonden een onderkomen in het relatief ongeschonden Berkeley. Vanaf dat moment ging het hard. Het had zelfs weinig gescheeld, of Berkeley was de hoofdstad van de staat Californië geworden. Anno nu is volgens een onderzoek Berkeley de op-twee-na meest liberale stad van heel de Verenigde Staten.

We begonnen de dag met een kop koffie in het International House, waar veel buitenlandse studenten resideren. Daarna was het tijd voor de grote klim naar het wetenschapsmuseum, de "Lawrence Hall of Science". Het was behoorlijk warme en lange klim, maar het was het absoluut waard, dankzij de prachtige vergezichten over Berkeley, SF en de rest van de baai.


Helemaal links zie je de Oakland Bay Bridge met in het midden daarvan Yerba Buena Island en Treasure Island. Aan de overkant ligt uiteraard San Francisco. In het midden aan de overkant zie je de Golden Gate met uiteraard ook de Golden Gate Bridge. Rechts daarvan ligt Marin County. Op de voorgrond Berkeley met helemaal vooraan de campus.


San Francisco aan de overzijde van de baai.

Lawrence Berkeley National Laboratory
Eén van de meest kenmerkende onderdelen van het uitzicht was het Lawrence Berkeley National Laboratory. Dit laboratorium werd in 1931 opgericht door Ernesto Lawrence, rond de door hem uitgevonden cyclotron. Met deze cirkelvormige deeltjesversneller won hij in 1939 de Nobelprijs voor Natuurkunde. Hier heeft veel baanbrekend onderzoek plaatsgevonden. Eén daarvan is echter wel behoorlijk spraakmakend. Wetenschappelijk gezien een grote doorbraak, maar humanitair gezien misschien wel de grootste ramp ooit. Dit laboratorium speelde namelijk een fundamentele rol in het Manhattan Project, de uiterst geheime operatie waarin de Amerikanen tijdens de Tweede Wereldoorlog de atoombom ontwikkelden. Ook speelde het laboratorium een rol bij de ontwikkeling van radar en werden er verschillende scheikundige elementen "ontdekt". De elementen berkelium en californium zijn naar de universiteit vernoemd. Lawrencium uiteraard naar de hierboven beschreven onderzoeker.


Lawrence Berkeley National Laboratory

Lawrence Hall of Science
Met zo'n wereldberoemd laboratorium voor de deur moest de Lawrence Hall of Science wel een zeer interessant wetenschapsmuseum zijn. Wel, in de praktijk bleek dit museum meer een speeltuin dan een museum. Dit museum was duidelijk volledig op kinderen gericht, maar bracht wetenschap wel op een leuke en toegankelijke manier voor de jonge onderzoekers. Een expositie ging bijvoorbeeld over de natuurkunde achter achtbanen. Er werd kinderen geleerd dat als ze een balletje over een baan naar beneden lieten rollen, hij een heuvel die even hoog is als het startpunt niet zal redden. Een museum waar ik mijn kinderen zéker mee naar toe zou nemen. Maar voor ons bijna-universitair-gediplomeerde wetenschappers was dit toch niet echt een uitdaging. Terug naar beneden namen we de bus. Aangekomen in Berkeley was het alweer tijd voor lunch.

De universiteitscampus
De campus van Berkeley is er één waar alle Nederlandse campussen bij verbleken tot verlaten industrieterreinen. Een weelde van bomen, beekjes, tuinen en vooral grote mooie panden. Wel even wat anders dan de grijze betonblokken, waar universiteiten in Nederland vaak in huizen. De totale oppervlakte van de campus is ongeveer 5 km², maar de belangrijkste gebouwen zijn geconcentreerd op een rechthoekig gebied van 0,7 km². Het oudste overgebleven gebouw is de South Hall uit 1873. De North Hall, die tegelijk werd gebouwd, is helaas door brand verwoest. Centraal op de campus vinden we Sather Tower, een campanile, welke een ware landmark is geworden. Vanuit grote delen van de Bay Area is de toren duidelijk te herkennen.

De universiteit heeft een grote rol gespeeld in de natuur- en scheikunde, maar ook in de informatietechnologie. Alumni van deze universiteit stonden aan de wieg van het internet, UNIX en Microsoft Word. Maar ook stonden ze aan de top van enorme bedrijven als Apple, Adobe, Sun Microsystems en Google. In totaal zijn er hier nu 66 Nobelprijzen gewonnen.

We liepen een rondje over de campus en wilden we de bibliotheek en de Campanile bezoeken. Helaas waren beide vanwege de kerstdagen gesloten. Hier moesten we later nog maar eens terugkomen. Peter heeft me wel nog meegenomen naar zijn laboratorium. Voor mij als kantoormens wel een hele andere werkomgeving.








De universiteitscampus.

Zoals gezegd een rustige dag. Ik heb op dit punt namelijk alle activiteiten alweer beschreven. Een klein beetje teleurgesteld door het tegenvallende museum en de gesloten gebouwen bleven we de rest van de middag en avond thuis.

People's Park
Graag wil ik daarom van de gelegenheid gebruik maken om het dichtbij gelegen Peoples Park te beschrijven. Dit park ligt op zo'n 300 meter van Peter zijn huis. Een park met een dijk van een geschiedenis en een eigen cultuur. We duiken dus weer even de geschiedenis in!

We gaan terug naar 1967. De universiteit is bezig met een grote expansie en koopt een flink stuk land. De sloopkogel gaat flink tekeer en alle bestaande bouw wordt met de grond gelijk gemaakt. Het plan is om op de plaats van het huidige People's Park een parkeerplaats te maken (want auto's zijn alles..). Voordat het zover was, was echter het geld al op en bleef er meer dan een jaar alleen een hoop puin over. In 1969 spraken omwonenden en ondernemers de voorkeur uit voor een publiek park. De universiteit was hier echter tegen. Dit alles speelde in een tijd waar ik al vaak over geschreven heb. Studenten kwamen in opstand tegen de betutteling en autoriteiten. De bevolking wilde dus niet zozeer een park, maar een podium om hun stem te laten horen, om te protesteren en het vrije woord te propageren. Op 20 april 1969 kwamen zo'n 100 bewoners naar de locatie om zelf een park te bouwen. Uit alle lagen van de bevolking verenigde men zich en werkte samen aan het park. Landschapsarchitecten maakten een plan, omwonenden kwamen met planten en bomen en de schop ging in de grond. People's Park was geboren.




Een park in aanbouw, een gemeenschapsproject.

Maar dat was pas het begin. Het universiteitsbestuur had met een schuin oog meegekeken, maar gouverneur Ronald Reagan was dat niet van plan. Op donderdag 15 mei 1969 stuurde hij 200 politie-agenten naar het terrein, veegde het schoon en liet het omsingelen. 's Middags verzamelden zo'n 3000 mensen zich bij de universiteit. De meute trok richting het park en zocht de confrontatie met de politie op. Er werd traangas gebruikt en er werd geschoten om de inmiddels 6000 protestanten op afstand te houden. Honderden raakten gewond. Ronald Reagan riep de noodtoestand uit in Berkeley en stuurde vervolgens doodleuk nog 2700 soldaten naar de stad. De hele stad werd door de soldaten bezet, en zodra ergens meer dan 2 mensen bij elkaar kwamen werd deze "samenscholing" met harde hand neergeslagen.




De harde hand regeert. Protest is verboden.

Op 21 mei kwamen dan toch een aantal mensen bijeen om een student te gedenken die gestorven was aan zijn verwondingen van de protesten. Zonder waarschuwing omsingelden soldaten met gasmaskers de mensenmassa en richten hun bajonetten naar de massa. Vervolgens werd vanuit helikopters CS-gas over de opgesloten menigte gegooid. Geen enkele uitweg was mogelijk. Het gas veroorzaakte acute paniek, desoriëntatie, tijdelijke blindheid en overgeven. Veel mensen, waaronder ouderen en kinderen, raakten gewond in de paniek.



De menigte in de val.

Een kleine twee weken later braken 30.000 inwoners van Berkeley door de barricades en plantten overal bloemen. Flower Power.

Voor wie geïnteresseerd is, nog twee filmpjes:





People's Park zou nog vele malen het decor van protesten zijn. Maar anno 2011 heeft het zijn charme verloren. De geschiedenis staat als een huis, maar het park is nu een onderkomen voor de vele al dan niet naakte zwervers en drugsverslaafden. Overdag is het niet prettig om langs dit park te lopen, maar 's avonds is het simpelweg een no-go area. Met deze mensen wil je geen problemen. Het is er smerig en berovingen en verkrachtingen zijn geen uitzonderingen. De "bewoners" markeren hun terrein met menselijke uitwerpselen, die ook regelmatig naar voorbijgangers gegooid worden. De donkere kant van Berkeley's tolerantie. Wij pasten dan ook regelmatig onze route aan om maar niet langs dit afvoerputje van de samenleving te komen.

Oakland

Oudejaarsdag. De dag dat we het jaar uit gingen zwaaien. Familie en vrienden in Nederland iets eerder dan wij, maar 2010 ging niet lang meer duren. Een plan was er niet. Ook niet voor de jaarwisseling zelf. We begonnen in elk geval in de BART naar Oakland. Bestemming: Oakland Museum of California.

Gingen we weer cultureel doen? Nou ja, een beetje. Oké het was een museum, maar eigenlijk kwamen wij maar voor één ding: "PIXAR: 25 Years of Animation". Deze expositie beschreef de komst van Walt Disney in Los Angeles en hoe dit als een magneet werkte voor animatie artiesten in heel Californië in de decennia die volgden. Anno nu is the Bay Area het wereldwijde centrum van animatie, met een aantal van de grootste studio's. Eén van hen - Pixar - is gevestigd in Emeryville, tussen Oakland en Berkeley in.

Dat beloofde dus wat! We stapten vol goede moed uit de metro en toen... was het al uitverkocht. Uitverkocht? Hoe kan een museum nou uitverkocht zijn? Als er mensen uit komen, kunnen er weer nieuwe mensen naar binnen toch? Helaas al de zoveelste teleurstelling. In de afgelopen 4 dagen waren alle interessante plekken die we wilden bezoeken óf gesloten óf zo druk dat we er ook niet naar binnen konden.

Een rondje door Oakland dan maar. Oakland ligt recht tegenover San Francisco en is dan ook het andere uiteinde van de Oakland Bay Bridge, lokaal simpelweg Bay Bridge genoemd. De stad werd genoemd naar de eikenbomen die in dit gebied veelvuldig gekapt werden om aan de overkant van de baai huizen in San Francisco van te bouwen. In de 19e eeuw werd Oakland het westelijke eindpunt van de Trans-Continental of Pacific Railroad, die de Atlantische en Grote Oceaan (Pacific) verbond. De spoorlijn bracht economische voorspoed, maar pas na de grote aardbeving van 1906, toen veel inwoners van San Francisco hierheen vluchtten, kwam de stad écht tot ontwikkeling. Vanuit de hele wereld kwamen immigranten naar de stad. Anno 2010 is Oakland één van de meest multiculturele steden van Amerika.

Maar met de vele inwoners kwam ook een grote werkeloosheid. De stad werd armer en armer. De criminaliteit steeg en de huizen werden goedkoper. In de jaren '70 was het criminaliteitscijfer zelfs 12 keer dat van steden als San Francisco en New York. In 1992 vonden er 175 moorden plaats. In 2007 waren dat er nog altijd 120. Ook het aantal gewelddadige overvallen en auto-diefstallen ligt in deze stad schrikbarend hoog.

Kortom: overdag kun je er prima rondlopen, maar 's avonds kun je er beter wegblijven. Gelukkig waren wij er overdag. Met fluitende mensen op straat doet het in niets denken aan dat wat ik hierboven beschreven heb. We kwamen al vrij snel uit bij Lake Merritt en liepen er een rondje omheen.



Twee foto's van Oakland. Bron: Panoramio. Wij hebben zelf in Oakland onze camera's niet tevoorschijn gehaald. Wat niks met de criminaliteit te maken had. Denk ik.

Lake Merritt
We kwamen al vrij snel uit bij Lake Merritt. Een flink meer, midden in de stad. Rond het hele meer ligt een pad, dat zeer populair is bij hardlopers. Op de grond worden zelfs de mijlen aangegeven. Ooit één groot riool, nu een stadspark dat bekend staat om zijn grote vogelpopulatie. Of het echt de moeite waard was om er helemaal omheen te lopen (5 kilometer), dat weet ik niet, maar het was ook wel lekker om even het stadslawaai te laten voor wat het was.


Luchtfoto van Lake Merritt

Intermezzo: BART
Bij Lake Merritt is ook het centrale bediening van de metro gevestigd: de BART: Bay Area Rapid Transit. Het systeem is vergelijkbaar met de RER in Parijs of de S-Bahn in een aantal Duitse steden. In de stad fungeert het als een echte metro, maar buiten de stad fungeert het zeer succesvol als een regionale spoorlijn.


Plattegrond van de BART

In de stad ligt de BART onder de eerder beschreven Market Street. Aan de zuidkant van de stad is de lijn na de opening van de International Terminal van SFO verbonden met het vliegveld. De drukste verbindingen gaan echter door de tunnel naar de overkant van de baai. Daarvandaan waaieren de lijnen uit naar de verschillende windrichtingen. Eén lijn gaat niet door de tunnel en blijft in zijn geheel aan de oostzijde van de baai. En nu komt het meest briljante aan het systeem: de geweldige timing van overstappen! Vanuit Berkeley kun je zowel de lijn naar Fremont, als naar SF nemen. Het is namelijk zo afgestemd, dat als je in de Fremont-train zit, op het station MacArthur altijd exact tegelijk de trein vanuit Pitssburg binnenkomt en aan de andere kant van het perron klaar staat. Een vloeiende overstap van enkele seconden. In Noordelijke richting wordt exact dezelfde grap uitgehaald. Vanuit SF kun je zowel de metro naar Richmond als naar Pittsburg nemen. Vanuit treinen naar Pittsburg kun je vloeiend overstappen naar Richmond.

Deze extreme punctualiteit wordt mogelijk gemaakt door - zoals vaker - de mens uit de keten te halen. BART treinen worden al sinds de opening in de jaren '60 volledig door computers bestuurd, in het BART's Operations Control Center (OCC) bij het station van Lake Merritt. Toch zijn in alle treinen wel bestuurders aanwezig, maar deze zijn er puur voor de omroepen, het sluiten van de deuren en slechts incidenteel de besturing van de trein. Theoretisch zou de BART volledig zonder bestuurders kunnen rijden, maar om veiligheidsredenen (en volgens sommigen dankzij de kracht van vakbonden) gebeurt dit niet.

Dankzij deze hoge frequenties en de enorme treinlengte van 210 meter wordt een gigantische capaciteit gecreëerd. Ter vergelijking: de langste metro's in Rotterdam tijdens reizigersdiensten zijn 90 meter (3 treinstellen). Het was dan ook de bedoeling dat zelfs in de spits iedereen in de BART kon zitten. De treinstellen zelf zijn op zich erg comfortabel met dikke kussens als stoelen en vloerbedekking (!) op de grond. Maar dit is dan ook gelijk de zwakte: de stoelen en vloeren zien er vaak smerig uit. Momenteel loopt een project om de treinstellen, die vaak al 40 jaar oud zijn, te vervangen door een modernere variant.




BART. Alle plaatjes van internet.

Toch wat teleurgesteld door het missen van de Pixar tentoonstelling en het niet al te bijzondere Lake Merritt stapten we weer in de BART naar de andere kant van de baai. In de BART vonden we een folder waarin stond dat er vuurwerk zou zijn bij Embarcadero en dat de BART tot 3 uur 's nachts zou rijden. We besloten dus om oudejaarsavond in San Francisco te gaan vieren. Maar eerst hadden we nog wat tijd te doden.

In the Ferry Building bestelden we een kop koffie en proostten op het nieuwe jaar in Nederland. Klokslag drie uur. Voor ons nog midden op de dag en oudejaarsavond was nog ver weg, maar in Nederland werd de champagne geschonken en knalden ongetwijfeld vele pijlen de lucht in. We liepen door Embarcadero Center (waarover later meer) naar de stad.

Chinatown
Uiteindelijk belandden we in Chinatown. Chinatown in San Francisco is de grootste chinese gemeenschap buiten Azië. Het wordt ook wel een stad-in-stad genoemd. Deze enclave heeft namelijk een hele eigen cultuur en zelfs een eigen "regering". Maar ook eigen ziekenhuizen, postkantoren, tradities en festivals. In Chinatown wonen ruim 100.000 mensen en is het dichtstbevolkte stadsdeel van San Francisco en zelfs één van de dichtstbevolkte gebieden van heel de Verenigde Staten. Maar het stadsdeel is zeker ook bekend vanwege de vele honderden chinese restaurants. Het verhaal gaat dat hier de traditie van gelukskoekjes is uitgevonden en dus niet in China. En toch is het meest interessante van dit stadsdeel vooral de Aziatische bouwstijl. Pagode-daken, vlaggen, affiches, uithangborden, draken, poorten en overal chinese tekens maken dat je je aan de andere kant van de wereld waant. Aan de kant van het financial district wordt de grens van Chinatown gevormd door the Dragon Gate.








De kleurrijke artistieke bende van Chinatown.

Metreon
We besloten nog één ding te bezoeken voordat we ons in het avondleven van New Years Eve zouden storten: het Metreon. Het in 1999 door Sony gebouwde Metreon was bedoeld als een soort kruising tussen een winkelcentrum en een entertainmentcentrum. Met grote bioscopen, high-tech winkels en hippe tentoonstellingen moest dit het middelpunt van de state-of-the-art technologische ontwikkelingen in de Bay Area worden. In het begin leek dit ook wel aardig te slagen. Bioscopen met IMAX schermen, 3D voorstellingen, Arcades, Anime festivals en een Playstation winkel maakten het bijna tot een pretpark voor gadgetfreaks. Regelmatig organiseerde Sony evenementen bij lanceringen van nieuwe producten, waardoor mensen van ver kwamen om de lancering van nieuwe Playstations mee te maken.

Hoewel Sony ook in Tokyo en Berlijn een vergelijkbaar concept neerzette, heeft het Metreon in San Francisco nooit aan de verwachtingen voldaan. In 2001 sloot de belangrijkste tentoonstelling, waarna Microsoft de deuren van haar winkel sloot, de Discovery Channel winkel opdoekte en uiteindelijk ook alle andere tentoonstellingen en speelhallen verdwenen. In 2006 verkocht Sony het Metreon en in 2009 sloot Sony zelfs de deuren van de Playstation winkel. Alleen de grote bioscoop was succesvol en claimt zelfs de meeste winst van het hele land te maken. Jammer genoeg voor Metreon gaat er alleen van de verkochte kaartjes geen cent naar Metreon. Het inmiddels bijna lege winkelcentrum werd zelfs het decor van diverse schietpartijen.

Wij wisten dit alles niet op het moment dat we er waren. We wisten alleen dat het centrum nooit was geworden wat er van verwacht werd. We snapten dus weinig van de lege ruimtes. Een rare plek.





Een verlaten high-tech entertainment center: Metreon.

New Years Eve
Het begon te spetteren en dus besloten we alvast ergens wat te gaan drinken. Uiteindelijk aten we ook in deze bar en zouden we er de rest van de avond doorbrengen. In Nederland had iedereen waarschijnlijk zijn bed al opgezocht en was het nieuwe jaar echt begonnen. Sommigen zouden het eerste daglicht van 2011 misschien al gezien hebben. We dronken wat, we overdachten de laatste dagen. Hoe we in een paar dagen de hele stad hadden leren kennen. Een stad die in elk geval voor mij vier dagen geleden nog een onbekende wereld was en nu al zo snel een thuis. We kenden de plekken, we wisten de weg. Maar ook concludeerden we hoe de Amerikaanse cultuur en mentaliteit toch ook wel behoorlijk afwijkt van de onze. Allebei westers en ontwikkeld en toch een hele andere wereld.

Om een uur of elf betaalden we de rekening en vertrokken we naar Embarcadero, om het vuurwerk te aanschouwen. Voor the ferry building wachtten we geduldig met vele anderen op het nieuwe jaar. De klok tikte door. Geen oliebollen. Geen champagne. Geen klok. In niets leek het op oud en nieuw zoals oud en nieuw vertrouwd is, op de nacht en het vuurwerk na. Er werd niet afgeteld en dus moest iedereen zelf maar uitzoeken hoe laat het was. Als één van de laatste gebieden ter wereld zouden wij het nieuwe jaar in duiken. Iedereen hield krampachtig zijn telefoon in de gaten tot de grote wijzer de twaalf aantikte. Dezelfde telefoons registreerden vanaf dat moment elke vuurpijl in de lucht. Ongetwijfeld zijn de eerste minuten van 2011 in de Bay Area veelvuldig op Youtube te vinden. En terecht. Het vuurwerk was prachtig mooi. "Ohh.... Ahh.... Wow!"









Schitterend vuurwerk voor de Bay Bridge luidt het nieuwe jaar in.



En ja hoor.. inderdaad genoeg materiaal op YouTube ook. Voor de vuurwerkfans.

Geen champagne. Wat ook op oudejaarsavond geldt zero-tolerance voor alcohol op straat. Maar misschien waren wij ook wel op de verkeerde plek. Het leek er op dat de echte feesten in de hippe clubs te vinden waren. Niet op straat. Maar hoe dan ook: het feest is anders. Na het vuurwerk dromde de massa naar de BART. De meute ging naar huis. Wij waren nog geenszins van plan om naar huis te gaan omdat wij gewend zijn dat middernacht het begin van het feest is. Maar de kroeg waar we vandaan kwamen was al dicht. We vonden elders een kroeg die tot één uur open zou blijven. Nou nou. Dit sloot ook aan bij berichten die we eerder gehoord hadden. Het nachtleven duurt in veel Amerikaanse steden tot hooguit twee uur. Maar - toegegeven - misschien is Financial District ook wel niet de plek waar je moet zijn op zo'n moment. Misschien gingen elders in de stad de feesten wel tot in de vroege uurtjes door.

Terwijl in Nederland de straten werden schoongeveegd en vrienden en familie met hoofdpijn wakker werden, dronken wij onze laatste biertjes op en volgden de massa. Met hen lieten we 2010 en San Francisco achter ons. De BART bracht ons terug naar Berkeley. Een nieuw jaar ontvouwde zich. Een nieuw jaar dat in elk geval goed zou beginnen, gegeven onze mooie plannen. De weersvoorspellingen voor 2011 waren een stuk zonniger dan de laatste dagen van 2010. Wij waren nog niet klaar met deze stad en haar omgeving. Sterker nog: het was pas net begonnen.

All is quiet on New Year's Day.
A world in white gets underway.
I want to be with you, be with you night and day.
Nothing changes on New Year's Day.
On New Year's Day.
-U2.

Nieuwjaarsdag. Een dag waarop we niet van plan waren om veel te doen. Het was laat geworden en de wekker stond uit. Hoewel het nieuwe jaar beter weer voorspelde was het toch weer een grijze dag en viel de regen uit de hemel. We vermanden ons, doorstonden de regen en pakten de BART naar de overkant!


Tenderloin

We stapten uit in het Financial District en liepen over Market Street naar het verderop gelegen Civic Center. Onderweg verandert het moderne decor van Financial District plotseling in een achterstandswijk. Een gevoel van onveiligheid maakt zich automatisch van je meester. En niet geheel onterecht. Deze wijk - Tenderloin genaamd - is één van de meest criminele wijken van de stad. Dit uit zich voornamelijk in gewelddadige straatcriminaliteit: berovingen en mishandelingen. Van de tien ernstigste criminele bouwblokken in San Francisco bevinden zich er zeven in deze wijk. Illegale gokhuizen, prostitutie en drugshandel drukken hun stempel op de wijk.

Wij vonden het vooral raar hoe zo'n wijk zich midden in de stad kon bevinden tussen twee belangrijke en welvarende wijken in. Je zou zoiets toch meer aan de rand van de stad verwachten. Maar op deze nieuwjaarsdag van 2011 merkten we van dit alles maar weinig, op een wat onaangenaam gevoel na. Een eindje verderop wisselt het decor weer. Brede straten met en mooie pleinen geven zicht op de San Francisco City Hall in Civic Center.


Civic Center
Het eerste wat mij op viel was dat Civic Center nogal Europees aanvoelde. Deze wijk zou zo gewisseld kunnen worden met een wijk in een willekeurige grote Europese stad. In deze wijk zijn alle grote overheidsgebouwen en culturele instellingen te vinden, voor een groot deel gebouwd in klassieke stijl. Hier liggen de diepste wortels van de Verenigde Naties. Het was namelijk hier dat het verdrag getekend werd dat uiteindelijk leidde tot de oprichting van de VN. Civic Center kreeg de huidige vorm in het begin van de 20e eeuw na de grote aardbeving, waarin onder andere het stadhuis verwoest was. De grote openbare ruimtes zijn in het verleden meer dan eens decor geweest van grote demonstraties.

Maar op nieuwjaarsdag 2011 regende het. Op deze vrije dag was het gebied behoorlijk verlaten en de druppels uit de lucht maakten het er niet vrolijker op. Dat alles kon ons natuurlijk niet tegenhouden!








Civic Center

Het meest in het oog springende gebouw is de San Francisco City Hall. Dit stadhuis neemt twee complete bouwblokken in. De koepel is de vijf-na-grootste ter wereld en is zelfs iets groter dan die van het bekende Capitool in Washington. Voor wie nog gelooft in enige Amerikaanse uthenticiteit: vergelijk de koepel maar niet met die van Hotel des Invalides in Parijs.

The Mission
Eén van de bekendere wijken van San Franciso lag nog slechts op een steenworp afstand: Mission District, of ookwel "The Mission". Maar voor deze wijk moeten we echt weer even de geschiedenis in! Eigenlijk moeten we zelfs helemaal terug naar het prille begin van de jaartelling in Galilea, waar Jezus zijn discipelen de "Grote Opdracht" gaf: zij moesten het Christelijk geloof gaan verspreiden. Hierbij hoorde het overtuigen van vreemde culturen. De rest is geschiedenis. Het lukte aardig en binnen de kortste keren maakte de hele wereld kennis met het Christelijk geloof dankzij deze Zendingen (of Missions). Aan de Westkust van de Verenigde Staten waren het de Spaanse Katholieken die vanuit Mexico het huidige Californië introkken. Waar zij kwamen hadden zij als doel om de bestaande bewoners te overtuigen, te onderrichten en vooral te beschaven, met veelal desastreuze gevolgen voor de oude bewoners. In de nieuwe gebieden plaatsten de zendelingen uitvalsbases voor het geloof en de beschaving. Zo ook in 1776 op dit schiereiland, dat tot dat moment door Indianen bewoond werd. De Indianen werden als slaven gebruikt en in een paar jaar tijd daalde de populatie van ruim 400 naar slechts 50. Maar... San Francisco was geboren.

Het karakteristieke straatbeeld van The Mission kwam echter pas halverwege de 20e eeuw, toen veel Mexicanen naar dit gebied trokken. Met deze immigranten en het bruisende nachtleven kwam echter ook criminaliteit naar de wijk. Dit veranderde echter aan het eind van de 20e eeuw toen de dot-com-boom op gang kwam. De wijk werd plotseling een centrum van jonge hoogopgeleiden. De huurprijzen stegen enorm, waardoor veel van de Latijns-Amerikaanse bewoners genoodzaakt waren te vertrekken naar gebieden verder buiten de stad.








The Mission

The Mission is het culturele hart van San Francisco. Je ziet dit terug in vele galerie'tjes en restaurants langs de doorgaande wegen en veel mooie kleurrijke graffity (murals) in de steegjes eromheen. We liepen er een rondje, zochten regelmatig ook juist de steegjes buiten de massa op en namen uiteindelijk de BART terug naar Berkeley. Omdat alle winkels gesloten waren aten we een Pizza bij een lokale pizzeria. Uiteindelijk waren we best tevreden met wat we op deze nieuwjaarsdag hadden gedaan. En bovendien moesten we wat energie sparen: morgen Alcatraz!

Alcatraz

Deze zondag was landmark-dag. Denk je aan San Francisco, dan poppen er waarschijnlijk direct twee dingen op: Alcatraz en de Golden Gate brug. Wel, beide gaan vandaag uitgebreid aan de orde komen. Riemen vast, het wordt een lange dag!


San Francisco in de regen

De overtocht
We waren deze dag al vroeg in de weer omdat we op tijd bij de pier in San Francisco moesten zijn. Eerder hadden we kaartjes gekocht voor een tripje naar Alcatraz. Helaas waren de weergoden ons deze ochtend nog steeds niet al te gunstig gezind. We waren uiteindelijk behoorlijk vroeg en liepen dus nog wat heen en weer over Embarcadero, voordat we zouden uitvaren naar Alcatraz. Maar uiteraard niet voordat ons uitgebreid alle regels van het eiland werden uitgelegd (geen eten en drinken!) en we op de foto gezet werden voor een achtergrond van Alcatraz met een schitterend blauwe lucht, zodat vrienden en familie thuis zouden denken dat in San Francisco de zon altijd schijnt. De waarheid was somberder, maar dat mocht de pret niet drukken. De overtocht naar Alcatraz duurt ongeveer een kwartier, maar geeft alvast de nodige voorpret dankzij het prachtige zicht op de skyline en de baai.







De overtocht met de boot


Panorama San Francisco


Voet aan wal
Nadat we voet aan wal hadden gezet werden we opgewacht door een ranger (want Nationaal Park!). Op zijn Amerikaans werd er de nodige publieksparticipatie gevraagd. Uit welke staten en welke landen kwam het publiek? Het bleek een behoorlijk multiculturele bootlading geweest te zijn. Wij voelden niet de behoefte om te roepen dat we uit Nederland kwamen.. Er was uiteraard een aantal tours geregeld, maar wij kozen er voor om op eigen houtje het eiland te ontdekken..

De Amerikaanse kudde ging rechtsaf, dus uiteraard gingen wij linksaf. We liepen al snel de meute uit en stonden enkele passen later onder dit bord:



Zo. De toon was gezet. We waren op Alcatraz, The Rock. Eén van de beroemdste (ex-)gevangenissen ter wereld. Nee, hier kwamen we niet om grappen te maken en te lachen, we kwamen hier om iets te beseffen van wat zich hier de afgelopen eeuwen heeft afgespeeld. Alcatraz begon als uitkijkpost vanwege de strategische positie in de baai, werd vervolgens een militair fort, daarna een militaire gevangenis en pas daarna een federale gevangenis. Sinds 1972 is het eiland een Nationaal Park. Maar het meest bekend is Alcatraz toch als federale gevangenis. Het was het decor van vele films, series, spellen, boeken en zelfs stripboeken.

Alcatraz als fort
De eerste beschreven geschiedenis van Alcatraz gaat terug naar 1775, toen de Spanjaarden de streek "ontdekten". Het was Juan Manuel de Ayala, die de grote hoeveelheid pelikanen op het eiland signaleerde en het daarom simpelweg het eiland van de pelikanen noemde, "La Isla de los Alcatraces". Na de Mexicaans-Amerikaanse oorlog heroverden de Amerikanen het gebied, inclusief Alcatraz. Halverwege de 19e eeuw werd het eiland gefortificeerd om de baai van San Francisco te beschermen. Het eiland had hiervoor een ideale ligging in de opening van de baai, pal voor the Golden Gate. Samen met de forten aan beide zijden van de baai (Fort Point en Fort Baker) vormde het de perfecte verdediging.



Alcatraz werd dan ook helemaal beladen met kanonnen. Detail: er is nooit één kogel geschoten vanaf dit fort, ook niet tijdens de Amerikaanse burgeroorlog. Wél werden er op dat moment vijanden gevangen genomen. Want ja, het eiland was daar wel ideaal voor. Het lag compleet geïsoleerd en de sterke stromingen in de baai maakten ontsnappen vrijwel onmogelijk. Na de burgeroorlog startte de Amerikaanse overheid met het geheel vlak maken van het eiland. Hiermee zijn ze echter nooit verder gekomen dan "Parade Ground" aan de zuidelijke punt van het eiland. En daar.. daar stonden wij nu.


Parade Ground




Ruïnes van wat ooit was.

We liepen naar de andere kant van het eiland, waar de grootste massa mensen inmiddels verdwenen was. In de kelders van het complex bevonden zich de oude gevangenissen waar in de hierboven beschreven tijd de vijanden gevangen genomen werden. Anno nu draaide er een film van Discovery Channel.









Beelden van Alcatraz

Alcatraz als staatsgevangenis: de Citadel
Het was tijd om dat te bezoeken waar we voor gekomen waren: het gevangenisgebouw zelf, de Citadel. We klommen naar de top van het eiland en liepen het gebouw in. Hier bleek het verplicht om een audiotour te nemen. De wachtrij bevond zich in de doucheruimte. Met een audiosetje in de oren liepen we de trap op, waar het verhaal begon.


De Citadel op de heuvel


Doucheruimte, die nu als wachtruimte functioneert

De Citadel werd gebouwd tussen 1909 en 1912 en werd in 1933 een federale gevangenis. Hele beroemde criminelen zouden vanaf dat moment hun dagen gaan slijten op Alcatraz. Denk aan Al Capone, Robert Franklin Stroud (ook wel the Birdman of Alcatraz) en George "Machine Gun" Kelly. De meeste "bewoners" werden naar Alcatraz overgeplaatst omdat ze in andere gevangenissen problemen hadden veroorzaakt.





Beelden uit de Citadel

Binnen werden we meegenomen in de ontsnappingspogingen. Alcatraz claimt dat er gedurende de 29 jaar dat de gevangenis dienst deed, niet één gevangene levend ontsnapt is. 36 Gevangen hebben in totaal 14 pogingen hun weg naar buiten gezocht, waarvan 2 gevangenen twee keer. Van hen werden er 23 voortijdig gepakt, zes werden doodgeschoten tijdens hun vlucht en drie verdwaalden op zee en zijn nooit teruggevonden.. Jaja, en wie zegt dat die niet een mooi leven aan de andere kant van de wereld geleefd hebben daarna? We werden echt meegesleept in de ontsnappingen. Bruut geweld werd niet geschuwd. Bewakers werden overmeesterd en in koele bloede neergeschoten door de gevangenen. Maar ook werden er op klassieke wijze met de achterkant van lepeltjes gaten in de muren gebikt waarna ontsnapt werd via leidingruimtes. Kogelgaten getuigen nog altijd van deze acties. Ik zal de verhalen hier niet herhalen, maar je kunt ze altijd zelf lezen op andere sites. Bijvoorbeeld hier en hier. Wanneer je tijdens het luisteren van de verhalen de bewuste verbogen tralies en kogelgaten met eigen ogen ziet, dan gaan dit soort verhalen vanzelf leven.







Beelden uit de Citadel


Gat, gegraven met de achterkant van lepeltjes, dat uiteindelijk naar de buitenwereld moest leiden

Met enige moeite konden we de toeristenstroom wegdenken en ons proberen in te beelden hoe het moet zijn geweest om hier opgesloten te zitten. Volgens de verhalen hoorden de gevangenen vaak de geluiden uit de stad. Dit maakte het voor hen extra zwaar. De zwaarste avond was oudejaarsavond, wanneer de feesten en het vuurwerk tot diep in de nacht te horen waren. We konden ons er iets bij voorstellen. Oudejaarsavond was immers slechts anderhalf etmaal geleden. Van ellende zongen de gevangenen dan zelf met elkaar liedjes en tikten het ritme op de tralies. Verhalen over de duisternis en de kou in de isoleerblokken gaan door merg en been.

Hoe anders waren de verhalen die verteld werden over de gewone bewoners van het eiland: de medewerkers en familieleden daarvan. Deze mensen beschreven het eiland als een waar paradijs. Lekker leven was de leus. Ja, je hoorde af en toe op onrustige dagen de gevangenen wel schreeuwen, maar verder was het prima vertoeven hier. De kinderen gingen elke dag met de boot naar het vaste land naar school. Zodra de boot ze weer op het eiland afzette begon voor hen juist het vrije leven weer.

En dan is de tour in de eetzaal ineens afgelopen en is het weer 2 januari 2011. Gelukkig waren wij niet deze gevangenen die voor altijd moesten blijven. Wij leefden in een tijd waarin we vrij waren om te gaan en te staan op dit eiland! Via the gift shop verlieten we de Citadel.

In 1963 sloot de gevangenis. De gevangenis was ruim drie keer zo duur in onderhoud als andere gevangenissen en het zoute zweewater had de gebouwen in de decennia behoorlijk aangetast. Of het er mee te maken had zullen we nooit weten, maar feit is wel dat de sluiting binnen enkele maanden na de enige mogelijk succesvolle ontsnapping volgde. Bij deze ontsnapping waren drie gevangenen in een opblaasbaar vlot, gemaakt van regenjassen ontsnapt. De heren zijn nooit teruggevonden. In 2003 lukte het de Mythbusters om op een vlot van regenjassen naar de kust te varen. Autoriteiten vertellen graag dat er geen succesvolle ontsnappingen waren, maar ik heb er zo mijn twijfels over..

Alcatraz als Indiaanse enclave
Zes jaar lang stonden de gebouwen leeg en was het eiland verlaten. Tot 20 november 1969. In dit roemruchte jaar werd het eiland bezet door Indianen, waaronder veel studenten. Deze inheemse bewoners hadden ooit een verdrag getekend met de Verenigde Staten, dat in onbruik geraakt land mocht worden teruggeëist. Negentien maanden verbleven deze Indianen op het eiland en wilden hier een Indiaans cultureel centrum stichten. Ze verloren echter al snel hun geloofwaardigheid door het spoor van vernieling dat ze achterlieten. Gebouwen werden al snel beklad met graffity en andere gebouwen gingen in vlammen op. Veel Indianen raakten verslaafd aan drugs en ook veel niet-Indiaanse hippies verhuisden naar het eiland. De Amerikaanse overheid sloot vervolgens de stroom- en watervoorzieningen af. Zonder stroom, schoon water en de steeds kleiner wordende sympathie voor de actie vanuit het volk, besloten de Indianen te vertrekken. Na 19 maanden verwijderde de Amerikaanse overheid de laatste 15 bewoners van het eiland.


Sporen van de Indiaanse bezetting zijn nog altijd zichtbaar

Alcatraz als Nationaal Park
Sinds de jaren '80 is Alcatraz een Nationaal Park. Alcatraz heeft een mooi verhaal en een rijke geschiedenis, maar is ook de thuisbasis van een enorme schat aan flora en fauna.

Wij liepen terug naar de boot. In 20 minuten maakte de ontroerende wereld van compleet afgezonderde gevangenen plaats voor de attracties van Pier 39.


Terug naar SF..

We aten een broodje bij Fisherman's Wharf en pakten vervolgens de bus naar één van de bekendste bruggen ter wereld: de Golden Gate Bridge.

Golden Gate Bridge
Met de intro van Full House in het achterhoofd doemde de Golden Gate Bridge op. De bus nam de laatste afslag van de snelweg voor de tolpoortjes (waar in Noordelijke richting geen tol geheven wordt) en daar stapten wij uit om de grote brug van dichterbij te bekijken. Helaas zat het weer nog steeds niet erg mee.




Golden Gate Bridge

Goed, er zijn al eerder bruggen langs gekomen en ik heb het vaker over "de baai" gehad, maar hier wil ik graag nog even de topografie verder toelichten. De baai van San Francisco is een estuarium van verschillende rivieren die hier samen komen en zo samen een grote baai vormen. De baai is met de oceaan verbonden via een relatief smalle opening: de Golden Gate. De baai is berucht vanwege de mist die vaak boven de baai hangt. Wanneer de lucht boven de baai opwarmt, wordt koele oceaanlucht door de Golden Gate aangezogen, wat resulteert in mist. De Golden Gate dankt haar naam aan de grote hoeveelheid goudzoekers die via deze straat naar Californië kwamen nadat er goud gevonden was.



Uiteraard ontstond er al vrij snel een behoefte om de baai over te steken. Vanuit Marin County (aan de noordzijde van de Golden Gate) wilden mensen uiteraard graag naar de grote stad. Vanaf 1820 was er dan ook al een Ferry service. Maar een kleine eeuw later kwam toch echt de behoefte aan méér. Er werden verschillende ontwerpen gemaakt, maar deze waren steeds te duur. Bovendien bemoeide de halve wereld zich ermee. De Amerikaanse marine was bang dat hun schepen de haven niet meer konden bereiken en belangrijker nog: dat door een instorting of sabotage van de brug één van de belangrijkste havens (Oakland) volledig onbereikbaar zou worden. De exploitanten van de Ferry's waren uiteraard fel tegenstander en zagen hun markt voor hun ogen in rook op gaan. De automobielindustrie stond uiteraard te juichen. Hoe meer snelwegen, hoe beter! Maar geen woord over hét onderwerp waar het in 2011 over zou gaan: zo'n mooie baai vervuilen met een grote brug..

Het uiteindelijke ontwerp werd gemaakt door Leon Moisseiff, die ook de Manhattan Bridge in New York had ontworpen. Door het wegdek zeer dun te maken werden grote spanningen vermeden. Bij de Golden Gate Bridge is dit veilig gebleken, maar dat geldt niet voor een later ontwerp van Moisseiff: de Tacoma Narrows Bridge. Deze brug stortte amper 3 maanden na voltooiing in, doordat begon te resoneren in de wind en een uitwijking van vele meters kreeg.

In 1933 begon de bouw van de Golden Gate Bridge. Tijdens de bouw werd een oranje afdichtmiddel gebruikt, waarna het de bedoeling was om de brug in een standaard zilveren kleur te verven. De bewoners van San Francisco waren echter verliefd geworden op het oranje en overtuigden de architect om de brug oranje te houden. In 1937 was de brug klaar en werd feestelijk in gebruik genomen. De Golden Gate Bridge was op dat moment de langste hangbrug ter wereld en zou dat blijven tot 1957.



Golden Gate Bridge

Maar de brug heeft ook een donkere keerzijde. Nergens ter wereld worden zoveel zelfmoorden gepleegd als vanaf deze brug. Na een val van 75 meter heb je een snelheid van ruim 120 km/h bereikt en is de klap op het water vaak dodelijk. En wanneer die klap overleefd wordt, dan volgt vaak alsnog verdrinking in het ijskoude water. 98% van de springers overleeft het niet.



Golden Gate Bridge

Geen brug ter wereld is zo vaak ingestort in films, boeken en spellen als de Golden Gate Bridge. Natuurrampen, monsters, aliens.. ze hebben het vrijwel altijd voorzien op de Golden Gate Bridge.

Wij liepen tot halverwege de brug en keerden daar weer om. Terug op het vaste land keken we vanuit het park aan de voet van de brug nog even over de oceaan.



De Pacific

We namen de bus terug en belandden in een verschrikkelijke gridlock. Rond Golden Gate Park stonden alle straten helemaal vol auto's. Ondertussen tetterden de speakers in de bus met enige regelmaat alle regels en adviezen. Je moet zus en zo, je mag dit en dat niet. Goed vasthouden, de bus kan heftig bewegen. Bel dit nummer als je getuige bent van klein vandalisme. Niet eten en drinken. Goed vasthouden. De rit duurde eeuwig...

En toen hadden we eigenlijk alle highlights van San Francisco wel gehad. 's Avonds boekten we een hotel in Yosemite National Park. Terwijl we treintijden etc aan het uitzoeken waren werden we nog opgeschrikt door een wasberengevecht. Wasberen leven in deze omgeving en zijn in feite gewoon ongedierte. Ze openen vuilniszakken en bouwen nesten onder huizen met flinke stank als gevolg. Bovendien kunnen ze 's avonds een enorm kabaal maken. Ramen en deuren gesloten houden dus. En dan beseft je ineens dat je toch wel in een andere wereld zit dan Nederland, waar we deze dieren in de dierentuin beschouwen als lieve beesten. Ik was overigens nog verbaasd over de grootte van deze beesten. Ze hadden toch wel het formaat van een flinke hond.

Morgen de laatste restjes van San Francisco! En goed nieuws: er werd beter weer beloofd!

Embarcadero Center

Vandaag zouden we de laatste snippers van San Francisco, die we nog hadden laten liggen, oprapen. We begonnen de dag weer bij Embarcadero, waar we treinkaartjes kochten voor morgen. Een treinkaartje kopen is in Amerika niet net als in Nederland gewoon langs een automaat lopen en je bestemming intikken. Een vliegticket kopen is makkelijker. De nationale spoorwegen (Amtrak) verzorgen namelijk je hele reis. Je kunt je koffers achterlaten zodat deze via een bagagesysteem in de trein komen. En je geeft niet het station van bestemming op, maar je eindbestemming. Amtrak regelt dan ook je buskaartjes.

Met de treinkaartjes op zak liepen we net als op oudejaarsdag door Embarcadero Center door het Financial District. Tot op de dag van vandaag weet ik niet zo goed wat ik van Embarcadero Center moet vinden. Het is een enorm massaal betonnen complex. Het complex bestaat uit een aantal kantoortorens, maar ook winkelcentra, bioscopen, hotels, etc. Dagelijks reizen 14.000 forensen naar het complex om er hun werk uit te oefenen. Het was in de jaren '70 een enorm stadsvernieuwingsproject. Het gaf de omgeving een flinke boost en straalt ook absoluut de liefde voor beton uit de jaren '70 uit. Anno 2010 zullen bouwkundigen dit herkennen als uniek symbool voor de tijdgeest van toen en de rest van de wereld gruwelt van de sombere grijze betonkleuren.

Onderstaande foto's zijn nog van oudejaarsdag. Het complex was op die dag vrijwel volledig verlaten en dat maakte het geheel nog somberder. En toch, toch had het zo zijn charme.








Embarcadero Center

TransAmerican Pyramid

Een andere belangrijke beeldbepaler heb ik ook nog niet eerder beschreven. Wie de skyline van San Francisco ziet, ziet de TransAmerican Pyramid, de hoogste en meest herkenbare wolkenkrabber van de stad. Sinds 1972 is de toren onlosmakelijk met SF verbonden. Uiteraard waren er in eerste instantie veel tegenstanders. Veel inwoners van de stad vonden dat een futuristische betonnen piramide niet paste bij de stad die toch vooral bekend stond om de houten Victoriaanse huizenbouw. TransAmerica is een holding voor verschillende verzekeraars en investeringsbedrijven. In 1999 werd TransAmerica overgenomen door het Nederlandse Aegon, dat daarmee ook automatisch eigenaar werd van "the Pyramid". Hoewel TransAmerica later weer verkocht werd, bleef Aegon eigenaar van de toren. Wie had dat gedacht, een Nederlands bedrijf domineert de skyline van San Francisco!

De piramide heeft een unieke constructie om aardbevingen op te vangen. De gevelpanelen kunnen voor een groot deel horizontaal ten opzichte van elkaar bewegen. Zo kan de toren aardbevingen beter opvangen. Ook de vele diagonaal geplaatste constructie-onderdelen op de onderste verdiepingen dragen hieraan bij.

Als gevolg van Amerika's paranoïde angst voor terroristische aanslagen werd het uitkijkpunt op de 27e verdieping (van de 48!) in September 2001 gesloten en werd nooit heropend. In plaats daarvan zul je het als bezoeker moeten doen met vier camera's die op de top zijn gemonteerd. In de lobby kun je live naar deze beelden kijken. Uiteraard komt dit niet in de buurt van the real thing en dus verloor de toren zijn waarde als toeristische attractie. Wij liepen er een rondje omheen en konden niet eens ontdekken waar je als bezoeker überhaupt naar binnen moest.






TransAmerican Pyramid

Cable Car Barn
We liepen in een rechte lijn door naar the Cable Car Barn. En dat is.. de allerlaatste beeldbepaler van San Francisco. Zeven dagen heb ik er omheen geschreven, maar nu is het dan toch echt tijd dat ik aandacht ga besteden aan de wereldberoemde kabeltrams. Houd je goed vast, want dit is mijn kindje.

Goed. Ik hoef niet meer uit te leggen dat San Francisco op een aantal heuvels gebouwd is en dat door het hardnekkige grid er vaak zeer steile wegen zijn. En dat was vroeger wel een probleem. Net als in de rest van de wereld vond het transport voornamelijk plaats met behulp van paarden. De paarden hadden het behoorlijk zwaar als ze omhoog moesten lopen, maar gevaarlijk werd het pas echt als ze naar beneden gingen. Met enige regelmaat gingen paarden onderuit en gleden zo honderden meters naar beneden.

Andrew Smith Hallidie was een Schotse bruggenbouwer, die een succesvolle business had met het verkopen van gevlochten staalkabels. In vele mijnen had hij de oude touwen al vervangen door zijn stevige staalkabels. Deze kabels waren goedkoper en gingen veel langer mee. Er werd een kabel met emmers aangebracht. Bovenin de steengroeve werden de emmers vol geladen en dankzij de zwaartekracht zakten zij naar beneden. De lege emmers verplaatsten zo weer omhoog.

Hallidie kwam op het idee om zijn kabelsysteem te gaan gebruiken voor het vervoer van mensen. Aan zwaartekracht alleen had hij echter niet meer genoeg. Mensen zouden immers zowel omhoog als omlaag willen reizen. Om die reden ontwierp hij een systeem met een continu draaiende kabel onder de grond. De kabel werd met behulp van stoommachines aangedreven. Boven de grond konden wagens deze kabel vastgrijpen om vooruit te gaan. Vrijwel iedereen was sceptisch, maar uiteindelijk kreeg hij vergunning om het te "proberen". Ondanks vele tegenslagen lukte het Hallidie om één dag na het ultimatum het systeem paraat te hebben. Het was Hallidie zelf die de eerste Cable Car bestuurde en succesvol door de straten van San Francisco reed.

Al snel werd het systeem een enorm succes. Hallidie wist als slim zakenman zijn patent voor veel geld te verkopen aan andere investeerders. Het duurde dan ook niet lang voor heel San Francisco vol lag met kabels, geëxploiteerd door in totaal 8 verschillende bedrijven. In honderden andere steden in de VS en over de hele wereld werden kabeltrams gebouwd.


Een flink netwerk!

Aan het begin van de 20e eeuw kreeg de kabeltram concurrentie van elektrische trams. Deze waren veel goedkoper in aanleg en onderhoud. Jarenlang won de kabeltram het echter nog, omdat de inwoners van San Francisco vonden dat de bovenleiding van elektrische trams het straatbeeld geen goed zouden doen. De grote aardbeving van 1906 maakte hier echter abrupt een einde aan. Vrijwel het hele systeem werd geruïneerd. In 1912 waren er nog slechts 8 lijnen. Alleen dáár, waar de hellingen te steil waren voor elektrische trams.

Anno 2011 zijn er nog maar 3 lijnen en dienen ze voor 100% een toeristisch doel. Een ticket kost 5 dollar en is maar in 1 richting geldig. Wie dus weer op het beginpunt uit wil komen moet 10 dollar aftikken. Gelukkig mag je "gratis" mee wanneer je een OV-abonnement hebt.

De Cable Car Barn is het gebouw waar de trams geparkeerd worden en bevindt zich boven het Power House. Hier worden de kabels aangedreven. Het geheel is ingericht als museum. Hoewel de trams zelf behoorlijk prijzig zijn, is het museum gratis.







Cable Car Barn

Ook wij hebben met de tram een ritje gemaakt. Wat mij betreft een unieke ervaring. Hoewel niet meer geschikt als transportmiddel in 2011 toch een bijzonder innovatief systeem voor zijn tijd!










Cable Car

Wanneer de tram aan het eind van de lijn komt, dan wordt hij op een draaiplateau gezet, zodat hij handmatig om zijn as gedraaid kan worden.

Het besturen van de Cable Cars is niet voor iedereen weggelegd. Het is een hele kunst om op het goede moment de kabel vast te pakken en los te laten, zonder te botsen met overige verkeersdeelnemers. Of wat dacht je van kruisende kabels. Het is de taak van de bestuurder om bij kruisende kabels de klem omhoog te trekken zodat hij niet blijft hangen achter de andere kabels!

En dan was het nu tijd om te gaan shoppen. Shoppen? Jazeker. We moesten namelijk wat wapens kopen tegen de kou die ons te wachten stond. Met een tas met goede schoenen, handschoenen, mutsen en sjaals liepen we over Union Square. Hier pronkte Macy's nog altijd een enorme kerstboom tussen de andere beroemde warenhuizen en kledingwinkels.


Union Square

We gingen die avond vroeg ons bed in. De wekker zou namelijk de volgende dag zeer vroeg gaan, voor twee dagen Yosemite!

Weg uit San Francisco

We hadden de stad nu wel zo'n beetje gezien. Voor de rest van de periode stonden voornamelijk bestemmingen buiten de stad op het programma. De wekker ging vroeg, want we zouden vandaag met het openbaar vervoer naar Yosemite National Park gaan. Niet de meest voor de hand liggende keuze, want Amerika staat om een hoop dingen bekend, maar niet om goed openbaar vervoer. En al helemaal niet buiten de steden. We hadden dus wel gekeken om een auto te huren, maar dit zagen we niet helemaal zitten. Ten eerste waren sneeuwkettingen verplicht (en nodig!) en zouden we die ook moeten huren. Daarbij heb je in de bergen wel een iets krachtiger auto nodig dan het soort auto's dat wij met ons budget huren konden. Daarbij werd ook nog eens een flinke tol geheven in het park. Een andere optie was om een auto te huren en deze buiten het park te parkeren, maar dat is ook weer zonde van een auto huren.

En dus zaten we ruim voor zonsopgang in de BART, onderweg naar Richmond. Hier moesten we even wachten op de Amtrak-trein die ons naar het oosten zou brengen. De lijn is niet bepaald direct, maar volgt in eerste instantie nog voor een groot deel de baai in noordelijke richting. Dit leverde een aantal prachtige uitzichten op!








Beelden uit de trein

Nadat we van de baai wegdraaiden begon echter een dichte mist op te zetten. Lange tijd zagen we helemaal niets. Dat beloofde wat voor de busrit de bergen in, die ons te wachten stond. Maar enkele minuten voor de immer vrolijke conducteur ons eindpunt Merced omriep was in één klap alle mist verdwenen en keken we naar een strakblauwe lucht en een heerlijk winters zonnetje.

In de bus bleek dat het landschap rond Merced bijna Hollands vlak was. De grote groene vlaktes deden nog het meest aan de Flevopolder denken. Na een tijdje rijden begon het landschap echter te glooien. De groene vlaktes werden heuvels. Heuvels werden bergen. En bergen werden enorme rotspartijen. Een mooie entree in de Sierra Nevada. Hier en daar begonnen sneeuwvlokjes zichtbaar te worden. Sneeuwvlokjes werden sneeuwballen, tot uiteindelijk alle sneeuwballen een enorm sneeuwdek vormden. De buschauffeur zette de bus aan de kant en legde de sneeuwkettingen om de banden. Plotseling had de stad op een schiereiland in de oceaan plaats gemaakt voor een Winter Wonderland.









Beelden uit de bus

De bus zette ons rond het middaguur keurig af bij het hotel: Yosemite Lodge. Dit hotel bestond uit een aantal appartementengebouwtjes in blokhutstijl. We dropten onze spullen in de prima kamer en wandelden het park in.

Yosemite National Park



Yosemite National Park ligt aan de westzijde van de Sierra Nevada. Zo'n tien miljoen jaar geleden werd door geologische bewegingen het gebied opgetild en licht gekanteld, waardoor aan de westzijde steile hellingen ontstonden. Rivieren en beken stroomden vanuit dit immense gebergte naar beneden, terwijl zij diepe groeven achterlieten. Ongeveer 2 miljoen jaar geleden kwamen daar nog eens ijstijden overheen. Verschillende malen werden enorme gletsjers gevormd vanuit de Sierra Nevada, die op hun beurt de valleien nog verder uitsleten. Eén daarvan - Sherwin - is zeer waarschijnlijk verantwoordelijk voor het uitgraven van Yosemite Valley, de bekendste vallei van Yosemite National Park. Samen met de sequoia's (mammoetbomen), wilde rivieren, hoge watervallen en mooie weiden vormt het geheel een prachtig natuurgebied.






Yosemite National Park

Gelukkig bestond dat besef al heel lang en is dit één van de weinig gebieden, die onaangetast is gebleven na de vestiging van Europeanen in Californië. De originele inwoners, Ahwahneechee-indianen, zijn echter wel uit de vallei verbannen, hoewel ze volgens officiële documenten plotseling zijn uitgestorven. Een groot deel van de bossen hier bestaat dan ook uit echte oerbossen. In Europa kennen we nog nauwelijks oerbossen. In Nederlands zelfs helemaal geen. In de oerbossen zijn ook Sequoia's te vinden (die mij persoonlijk nog altijd aan Bassie & Adriaan in Amerika doen denken). Verder leven er verschillende beersoorten. Gelukkig liggen er op verschillende plaatsen handleidingen wat je moet doen wanneer je door een beer wordt aangevallen. Bij de ene soort moet je spullen gooien en herrie maken, bij de ander moet je op de grond gaan liggen en doen alsof je dood bent. En dan maar hopen dat je de goede keuze maakt als het zo ver is! De verkeerde keuze kan fataal zijn.. Overal in het park zijn dan ook alle vuilnisbakken afgesloten met speciale berenbeveiliging. Laat ook nooit een plastic tas in je auto liggen. Beren herkennen dit als iets waar mogelijk eten in zit en zullen zonder pardon je auto slopen om de inhoud te achterhalen. Ga je 250 km uit de stad om van de criminaliteit af te zijn, krijg je dit weer..






Yosemite National Park

Yosemite Falls

Zodra we onze voordeur uit stapten hoorden we het gebulder van Yosemite Falls, met een verschil van 739 meter de hoogste waterval van Noord-Amerika. Deze waterval kletterde vlakbij ons hotel naar beneden. De Ahwahneechee indianen hadden een legende over de waterpoel waar de watervallen in uitmonden. Hier zouden heksen wonen.. Volgens een legende ging een vrouw ooit een emmer water uit de poel halen en haalde op die manier een aantal slangen uit het water. Later die dag werd het hele huis van de vrouw, inclusief de vrouw zelf en haar pasgeboren baby, in zijn geheel het water in gezogen...





Onderaan de waterval bevroor het vernevelde water..

We bezochten het Yosemite Museum, alwaar we onze hersenen vol lieten stromen met informatie over het park, de tectoniek, geologie, flora en fauna. Daarna vervolgden we onze weg door Yosemite Valley en keken onze ogen uit. We namen de gratis bus naar de andere kant van de vallei, naar Happy Isles. Alleen de naam was al reden voor een bezoek! Deze blije eilandjes moesten we gezien hebben.

Vanwege de sneeuw was een deel van de busroute afgesloten en dus moesten we nog een aardig eindje lopen naar de Happy Isles. Het was een behoorlijk verlaten gebied, maar erg mooi. Het was duidelijk dat de natuur hier rustig zijn gang mocht gaan. Omgevallen bomen werden niet opgeruimd en verharde paden waren uiteraard afwezig. Op enkele houten bruggetjes, bordjes en een verlaten weerstation na waren er weinig tekenen van menselijke activiteit in dit gebied.









Happy Isles

Door de hoge rotspartijen rond de vallei is het zeker in wintertijd al vroeg donker. Wanneer de zon achter de rotsen verdwijnt, verdwijnt het licht uit de vallei. We namen dus de bus terug naar Yosemite Lodge. De zon kleurde de pieken van de bergen schitterend rood.





De avond valt over Yosemite Valley

Nabij het hotel was het inmiddels aardedonker geworden. Alleen de koplampen van andere bussen gaven nog wat licht.

Yosemite Falls

We begonnen de dag met een nieuw bezoek aan Yosemite Falls. Nadat we uitgecheckt hadden bij het hotel zagen we dat de rotswand achter de waterval nu helemaal wit was. 's Nachts had de vorst vat op het water gekregen en was de rotswand bevroren. Hoe dichter we bij de waterval kwamen, hoe gladder het werd. De laatste tientallen meters moesten we van boom naar boom grijpend onze weg vervolgen. Dat was vast een list van die heksen...











Yosemite Falls en omgeving

Heksen of niet, in Yosemite moet je altijd goed oppassen. Gemiddeld vallen er namelijk 12 tot 15 doden per jaar in dit natuurpark. De slachtoffers zijn vaak toeristen, die slecht voorbereid een hike doen, zich op gevaarlijke plaatsen rond watervallen begeven (waar je vaak niet mag komen) of slecht uitgerust gaan klimmen. Maar vaak genoeg ook glijden mensen gewoon uit en komen ongelukkig terecht. 2011 lijkt helemaal een recordjaar te worden. De teller voor 2011 staat op het moment van schrijven (augustus) al op 14. Door de hevige sneeuwval afgelopen winter (zoals je op de foto's ziet) zijn de rivieren wilder dan ooit.

Yosemite Valley hike

Nadat we een kop koffie hadden gedronken wisten we eigenlijk niet zo goed meer wat een goed plan was voor de rest van de dag. Aan het eind van de middag zou de bus ons weer bij het hotel ophalen. Maar wat tot die tijd? Zonder duidelijk plan liepen we in westelijke richting vanuit het hotel weg. Niet wetend, dat dit een hele lange hike zou gaan worden.



We liepen westelijk tot aan Swinging Bridge. Deze brug is in de zomer een populaire bestemming vanwege het goede zwemwater en de aanwezige strandjes. In januari was hier allemaal niets van zichtbaar door de dikke laag sneeuw. Het maakte het er niet minder mooi om.






Yosemite Valley

Aan de andere kant van Merced river liepen we weer oostwaarts. We liepen zo de hele vallei door. Regelmatig kregen we uitzicht op de schitterende El Capitan, Half Dome en North Dome. Van de laatste twee geloofden de inheemse indianen dat ze gevormd waren doordat een ruziënd stelletje de bergen in trok. Op een zeker moment gooide de vrouw een mand vol eikels naar de man. De goden werden hiervan zo boos dat ze het stel in steen veranderden. De mand werd Basket Dome, de man werd North Dome en de vrouw werd Half Dome.

Zowel de naam als de verschijning van Half Dome doen vermoeden dat deze rots zijn wederhelft is kwijt geraakt. De andere helft van de rots heeft echter nooit bestaan. Half Dome is altijd al zo geweest. Wel is er in 2009 een stuk rots van 42.000 kubieke meter naar beneden gestort. Deze heeft een deel van Mirror Lake gedempt.






Yosemite Valley

Mirror Lake

Tot nu toe hadden we wel een beetje laffe hikes gedaan. Op wat geglibber bij Yosemite Falls na was het hele pad redelijk makkelijk begaanbaar. Dit was een bewuste keuze omdat ook wij niet bijzonder goed voorbereid waren op heftigere omstandigheden en het pak sneeuw het ons niet makkelijker zou maken. Toch besloten we de gok te wagen en de trail naar Mirror Lake te lopen.

Het bleek dat ook deze trail zeer goed begaanbaar was en er in het pak sneeuw een pad was gecreëerd. Over Mirror Lake las ik dat veel mensen teleurgesteld weer afdalen omdat het meer het grootste deel van het jaar droog staat. Toen wij er waren stond er echter genoeg water in het meer om de naam de rechtvaardigen: prachtige spiegelingen. Het schitterende landschap rond Half Dome staat letterlijk op zijn kop in het water. Een deel van de trail is afgesloten door de instorting van 2009, maar ondanks dat was het de klim zeker waard.









Mirror Lake en omgeving

Langs de voet van de massieve Royal Arches liepen we terug de vallei. Een besneeuwd bospad, dat over riviertjes slingert, met niet ver achter de bomen de enorme rotswanden. Toch was het tijd om dit Winter Wonderland gedag te zeggen. We moesten terug naar het hotel voor de bus.



Terug naar het hotel


Bonusfoto: vliegtuigbetanking boven Yosemite Valley!

De busrit naar "beneden" duurde lang. Langzaam verdween de sneeuw weer, gingen de sneeuwkettingen weer van de banden, werden de bergen weer heuvels en uiteindelijk viel de duisternis in. Na een tijdje begonnen wij ons toch wel zorgen te maken of we de trein in Merced zouden gaan halen. De trein ging om 18:30 en dat was gelijk de laatste trein. Voorbereid als we waren, hadden we wel een lijstje met hotels in Merced bij ons. Eenmaal uit de bergen gaf de bus gelukkig goed gas en zette ons nog op tijd bij het station af. Na 2 minuten hoorden we de trein alweer claxonerend aankomen. Waarschijnlijk interesseert verder niemand het, maar het viel mij direct op dat het exact dezelfde trein was als gisteren. Deze trein rijdt dus in 1 dag van San Francisco (Oakland) naar Bakersfield (niet ver van Los Angeles) en de dag erna weer terug. Dat lijkt wel een vliegreis..

Omdat het al lang donker was zagen we de hele treinreis niets. In de restauratie van de trein kochten we twee kant-en-klare wraps. Niet erg smakelijk, maar de honger was gestild. In Richmond stapten we weer in de inmiddels vertrouwde BART naar Berkeley. Rond middernacht was onze reis naar Yosemite ten einde.

Voor wie nog geïnteresseerd is in foto's van Yosemite in andere jaargetijden: ik kan je zeker aanraden eens op Google Images te kijken.

Terug in de stad van de flower power. Na de temperaturen rond het vriespunt in Yosemite was het in San Francisco weer een heerlijk aangenaam temperatuurtje. Voor vandaag stond de California Academy of Sciences in Golden Gate Park op het programma. Dit museum had al eerder op het programma gestaan, maar toen was de rij te lang en hebben we het overgeslagen. Met e-tickets in de hand liepen we zo het museum in. Er was overigens ook nauwelijks een gewone rij. Het was een erg rustige dag.

California Academy of Sciences
De California Academy of Sciences is één van de grootste natuurwetenschappelijke onderzoeksinstituten ter wereld en bevat ook een groot museum. De organisatie richt zich op onderzoek, het ontsluiten van kennis en de bescherming van de natuur. De Academy werd in 1853 opgericht en is sindsdien op diverse locaties in San Francisco gevestigd geweest. Zo huisde de Academy bijvoorbeeld van 1891 tot de grote aardbeving van 1906 in een pand aan Market Street. Het hele pand en het grootste deel van de collectie werden vernietigd door de beving. Nog hetzelfde jaar startte een expeditie naar de Galapagos eilanden. Zo werd al vrij snel een nieuwe collectie gestart.

Sinds 1916 huist het museum in Golden Gate Park, waar het in de decennia die volgden uitgroeide tot een flink complex. In 2003 ging het museum dicht voor nieuwbouw. Er werd een nieuw pand ontworpen door Renzo Piano. Deze architect zijn we inmiddels al aardig vaak tegen gekomen in mijn reisverslagen. Zo heeft hij Centre Pompidou ontworpen in Parijs en maakte hij een plan voor Potzdamer Platz in Berlijn. Maar in Nederland kennen we hem ook van NEMO in Amsterdam en de KPN-toren in Rotterdam Zuid.



Het nieuwe pand uit 2008 (bron: google images)

Het nieuwe pand is geheel duurzaam gebouwd. Het heeft een groen dak, dat warmte en regenwater vasthoudt. Het isolatiemateriaal is gedeeltelijk gemaakt van oude spijkerbroeken en de zonnecellen op het dak voorzien het gebouw voor een groot deel van energie. Centraal in het museum staan twee grote bollen met een diameter van ruim 25 meter. In de ene bol is een soort planetarium-bioscoop gevestigd met een film over het ontstaan van leven. Een geweldige ervaring om overal om je heen beeld te zien. Voor je, achter je, naast je, onder je, boven je. Bovendien ook nog een hele interessante film. In de andere bol is een tropisch regenwoud gebouwd. In deze bol leven onder andere kikkers, kameleons, vogels, vleermuizen en vlinders. Helaas was de bol afgesloten toen wij er waren en konden we dus niet naar binnen.


Een tropisch regenwoud in een bol (bron: google images)

Rond en achter de bollen bevindt zich een groot aquarium. Vanaf de begane grond kun je in de aquaria kijken. Eén van de aquaria bootst een Filippijns koraalrif na met circa 2000 soorten zoutwatervissen! Wanneer je een trap af gaat kom je in de kelder, waar je van de zijkant in alle aquaria kunt kijken. Verder zijn er rond deze drie hoofd-onderdelen nog een aantal hallen met opgezette dieren, kleinere exposities en een Slinger van Foucault. (Herinnert u zich nog dat ik deze beschreven heb bij het Pantheon in Parijs??)




Aquaria en andere exposities (bron: google images)




Beelden uit the Academy of Sciences

Claude, de albino Amerikaanse alligator

Hoewel het een schitterend museum was, waren we toch een klein beetje teleurgesteld. We hadden iets meer Science verwacht en iets minder een overdekte dierentuin met voornamelijk opgezette dieren en vissen.

Wake me up in San Francisco
Het volgende deel is het allerlaatste stukje van San Francisco van dit verslag (boehoe!). En dat laatste stuk wil ik graag ophangen aan een nummer dat in de zomer van 2011 veelvuldig op de radio werd gedraaid: Wake me up in San Francisco van Cascada. Het grootste deel van dit nummer beschrijft namelijk het decor van de volgende passage. Maar of dat nu wel zo goed beschreven is.. dat mag u zelf beoordelen na het lezen.

♫ French kissing on JFK Drive ♫
Vanaf het museum besloten we naar de oceaan te gaan lopen. Een wandeling van ongeveer een uur. Peanuts voor ons na de wandelingen de vorige dagen natuurlijk! We liepen voor een deel JFK Drive uit. Deze weg slingert door het park. Op de kaart ziet dat er natuurlijk uit als een leuk romantisch paadje. Dat moeten de schrijvers van Cascada ook gezien hebben. Maar in werkelijkheid is dit gewoon een drukke autoweg. Sta je dan een beetje Frans te zoenen..



Cascada: Tongen tussen de Toyota's (bron: google images)

Voor ons reden genoeg om al snel af te wijken van deze weg. We slingerden tussen de eekhoorns door naar de oceaan. Hier waren voor Cascada een stuk romantischere plekjes te vinden..



Golden Gate Park

Bij het verslag van dag 1 heb ik al geschreven over 2 molens, die het water in het park rondpompten, voordat hun taak werd overgenomen door elektrische pompen. Eén van de molens wordt de Dutch Windmill genoemd en ligt naast de Queen Wilhelmina Tulip Garden. Hoewel de molen er eigenlijk niet zo heel erg Nederlands uit ziet toch een stukje Hollandsch Glorie! De molen is recent volledig gerestaureerd.


Dutch Windmill

♫ Till we crash at the beach, where we watch the sun rise ♫
De volgende passage van Cascada beschrijft de zonsopkomst op het strand. Die passage stamt waarschijnlijk uit de tijd dat de aarde nog de andere kant op draaide, want wij kwamen er voor de zonsondergang. De schrijvers van Cascada kennen het ezelsbruggetje Oost-Op-West-Weg waarschijnlijk niet? In werkelijkheid kijk je vanaf de kustlijn natuurlijk recht naar het westen en heb je er dus prachtige zonsondergangen. We moesten er even op wachten en dus haalden we eerst wat te eten en drinken. In Europa hadden we ongetwijfeld een goudgeel biertje gedronken in deze situatie, maar in deze Amerikaanse stad van de vrijheid geldt zero-tolerance voor alcohol. Desalniettemin was was het een schitterende vuurrode zonsondergang. Op het strand aan onze voeten werden verschillende kerstbomen verbrand, wat grote grijze rookpluimen opleverde. Wat een contrast met Yosemite!










Nadat de zon achter de horizon verdwenen was koelde het snel af en keerden we terug naar Berkeley.

Oké, gisteren was misschien niet de meest spannende dag van het verslag. Maar vandaag deden we zo mogelijk nog minder. Vandaag bleven we aan de oostkant van de baai in Berkeley. Anderhalve week eerder hadden we al een rondje over de campus van Berkeley gelopen, maar toen was alles dicht.

Sather Tower

We begonnen met de beklimming van Sather Tower. Deze 93 meter hoge toren werd in 1914 gebouwd en vertoont grote gelijkenissen met de Campanile aan het San Marco plein in Venetië. In het het carillon bevinden zich 61 klokken. Uiteraard slaan deze klokken elk uur, maar een aantal keer per dag (afhankelijk van de dag en het seizoen) wordt het volledige carillon bespeeld. We hadden het eigenlijk helemaal niet gepland, maar precies op het moment dat de toetsenist de eerste toetsen indrukte stonden wij in de top van de toren. Een immens kabaal, maar wel grappig om mee te maken.

Het uitzichtplatform biedt een prachtig uitzicht over Berkeley, San Francisco en een groot deel van de baai. Niet verrassend, als je bedenkt dat je ook vanuit de hele regio deze toren kunt zien. Huiswerkopdracht: zoek maar eens terug op de panoramafoto's eerder in dit verslag! Helaas was het -zoals vaak in de baai- een beetje mistig en konden we San Francisco niet zien liggen. De hoogte en de mooie plaats van de toren maakten de toren ook tot populair zelfmoordinstrument. Sinds 1981 bevindt zich daarom een traliewerk in de toren, die potentiële zelfmoordenaars moet tegenhouden.










Uitzicht uit Sather Tower



Duiding op gebouwen.

Vervolgens liepen we nog even binnen in Doe Memorial Library. Een statig pand, dat deed denken aan bibliotheken in Hollywood-films. We liepen nog een rondje over de campus en dwaalden vervolgens wat door Berkeley. Er was een aangekondigde stroomonderbreking op dat moment. Alle winkels en bedrijven zaten zonder elektriciteit. Ik weet dat het ongelofelijk cliché is, maar dan zie je weer even hoe ons leven is ingericht op het hebben van stroom. We liepen langs een autoverhuurder om een auto te huren, maar ook deze beste meneer kon niets voor ons betekenen zonder computer. Gelukkig lag the Froyo winkel (frozen yoghurt) buiten de zone van de onderbreking!

De rest van de middag planden we de laatste twee dagen van onze vakantie. We huurden uiteindelijk een auto via internet en boekten een hotel in Eureka, een flink eind ten noorden van San Francisco. Zaterdag heen en zondag terug rijden.

Berkeley Hills

Aan het eind van de dag besloten we nog een wandeling te maken door de heuvels achter Berkeley. We liepen een weg omhoog met de veelzeggende naam Panoramic Way. En ondanks de nog steeds aanwezige nevel was deze naam zeker terecht. Op zekere hoogte weken we af van de weg en klommen we over een smal paadje verder. De zon brandde fel en het pad werd steeds steiler. Regelmatig gingen we dan ook even relaxen en van het uitzicht genieten. Het uitzicht deed vaak aan een groene alpenweide denken.







Berkeley Hills

In de heuvels wonen de rijkere inwoners van deze regio. Maar het blijft natuurlijk San Francisco en dus zijn we allemaal ontzettend milieubewust. Ook de kasten van huizen zijn soms in het extreme milieuvriendelijk. Neem bijvoorbeeld dit huis, dat helemaal begroeid is. Oordeelt u zelf over gewichtige zaken als nut en noodzaak.


Al Gore aanhangers

We liepen langs een andere heuvelrug weer naar beneden en kwamen ongeveer bij de supermarkt uit. Daar sloegen we spullen in om een weekend in de auto te zitten. En zo viel de avond alweer over deze rustige dag. Morgen weer meer interessante verhalen!

Eerste rij-ervaringen

In de vroege ochtend liepen we door de straten van Berkeley, op weg naar de autoverhuurder. Klaar voor onze weekend-roadtrip. De verhuurder bevond zich op zo'n twintig minuten lopen en was erg vriendelijk. Vrij snel reden we dan ook in onze "Chevy" Cobalt weg. En dat was wel even wennen. Al twee weken had ik het Amerikaanse verkeer kunnen aanschouwen, maar zelf deelnemen was - met name in de stad - toch anders. In de stad vind je overal de rasterstructuur terug, waarin je zelden linksaf mag slaan. Linksaf betekent dus eerst de kruising voorbij rijden en dan drie keer rechts. Maar ook de kruisingen waren anders ingericht. Verkeerslichten bevinden zich niet vóór de kruising - zoals in heel Europa - maar ná de kruising. Soms verwarrend, maar eigenlijk ook wel prettig omdat je jezelf geen nekblessure hoeft aan te doen als je het verkeerslicht in de gaten wilt houden wanneer je vooraan staat.

We draaiden we Eastshore Freeway op. Ook rijden op de snelweg is anders. Waar wij in Europa de rechterrijstrook als "basisstrook" zien en iedere strook links daarvan als inhaalstrook, is in Amerika elke rijstrook gelijk. En dat betekent dan ook dat er links niet per definitie harder gereden hoeft te worden dan rechts. Dit levert op zich een heel homogeen en rustig verkeersbeeld op, maar of ik het nu beter vind dan ons systeem, dat weet ik eigenlijk niet.


Eastshore Freeway, bron: Wikipedia

Richmond San Rafael Bridge

Op dit stuk snelweg is het in de spits vrijwel altijd file, door het samenvoegen van drie snelwegen. Op deze zaterdagmorgen was de weg redelijk rustig en dus konden we lekker doorrijden. Al vrij snel reden we de Richmond San Rafael Bridge op. Deze brug verbindt Richmond met San Rafaël en kruist de baai. In de brug zijn twee identieke doorgangen voor schepen gebouwd. Tussen de twee doorgangen daalt de brug weer om kosten te besparen. Deze constructie leverde de brug de bijnaam "Rollercoaster Span" op. Na voltooiing in 1956 heerste alom teleurstelling over het ontwerp. Vergeleken met de imposante Golden Gate Bridge en Oakland Bay Bridge, was dit toch wel het lelijke eendje.



Richmond San Rafael Bridge


Foto door de voorruit

En toen waren we in Marin County, alwaar het gemiddelde inkomen het vijf-na-hoogste van de hele VS is. Omdat we niet van plan waren om het landschap vanaf 7 stroken asfaltbeton te bewonderen verlieten we hier gelijk de snelweg. Ons doel was Point Reyes, maar dat stond uiteraard nergens op de borden. Bij gebrek aan een plattegrond reden we op gevoel verder. Noem het onvoorbereid, ik noem het avontuurlijk. En oh wonder, we reden in één keer helemaal goed. Het was een prachtige weg door de bossen.

Point Reyes
Point Reyes. Het zal Yosemite niet van de eerste plaats verdringen, maar dit natuurgebied heeft veel indruk op me gemaakt. Point Reyes is een National Park (feitelijk National Seashore) en wordt dus beschermd. Dit driehoekige schiereiland is door de San Andreas breuklijn grotendeels gescheiden van het vaste land. Op het schiereiland laat je de bossen achter je en kom je terecht in een prachtig grasrijk kustlandschap.






Point Reyes

Begin 19e eeuw werd Point Reyes voor het eerst door de Mexicanen (die Californië destijds in handen hadden) bewoond. Dit grasland was goed geschikt voor veehouderij en op kleine schaal gebeurde dat dan ook. Uiteindelijk viel het hele gebied halverwege de 19e eeuw in handen van de "Shafter Brothers". Zij pakten het geheel een stuk professioneler aan en maakten er een ware zuivel-fabriek van. Het land werd verdeeld in 33 ranches. Om nog enig overzicht te houden werden de ranches geletterd, waarbij de meest noordelijke ranch "Ranch A" genoemd werd en de meest zuidelijke "Ranch Z". In sommige gevallen werden contracten gesloten met de oude ranches, maar veelal werden de ranches bewoond door voormalige goudzoekers.

Toen halverwege de 19e eeuw de goudkoorts was uitgebroken in Californië kwamen mensen vanuit de hele wereld naar de Sierra Nevada om goud te zoeken. Velen daarvan vonden geen goud in de bergen, maar vonden uiteindelijk een heel ander soort goud op Point Reyes: zuivel. De goudzoekers hadden ervaring met het houden van vee in hun land van herkomst. Voor het transporteren van melk was de afstand naar San Francisco de groot, maar de geproduceerde kazen en boter vonden gretig aftrek in San Francisco. Jaren later legden de Shafter Brothers zelfs een spoorlijn aan naar Point Reyes, om de goederen nog sneller te kunnen vervoeren. Dit werd ze financieel echter fataal en uiteindelijk moesten ze alle ranches verkopen. De ranches bestaan voor een groot deel nog steeds en de letters zijn duidelijk te lezen.


Point Reyes

Goed. Mooi landschap. Maar toch komen de meeste toeristen nu voor de flora en fauna op het eiland. Enkele kilometers voor het uiterste puntje mocht je niet meer met eigen vervoer verder en moest je gebruik maken van de bussen van het National Park. We liepen nog een rondje en namen de bus naar het uiterste puntje. Wij hadden er echter niet op gerekend dat onze buschauffeur de hele dag de tijd had. Op looptempo reden we de laatste kilometers. Een rit van een half uur, maar absoluut de moeite waard!

Op het uiterste puntje staat een vuurtoren. Het eindpunt van de busrit ligt echter ruim 300 traptreden hoger. Afdalen naar de vuurtoren wordt alleen aangeraden voor sportievelingen. De klim omhoog kan met de harde wind levensgevaarlijk zijn.







Uitzicht

Wij geloofden het wel en bleven halverwege. Niet omdat we niet sportief genoeg waren, maar omdat we voor iets anders kwamen. Vanaf dit punt kun je namelijk heel goed walvis-spotten! De ranger op dienst vertelde ons dat er nog geen walvissen gespot waren die dag. Soms stonden ze er hele dagen in weer en wind zonder spottings. En dus tuurden we ook maar wat rond. Scherp als hij was, spotte Peter toen plotseling iets in de golven. Het nodige tumult ontstond en verrek, nog een keer! De Ranger complimenteerde hem met zijn scherpe blik. Nog een aantal keer zagen we walvissen boven water komen en weer onderduiken.

Deze walvissen trekken ieder jaar zo'n 16.000 kilometer van het voedselrijke koude water in Alaska naar het warme veilige water in de Baja California om daar te baren. In Januari passeren ze in zuidelijke richting en in april passeren vergezeld van kalven ze weer voor de terugweg. Ruim een derde van hun leven zijn deze dieren bezig met migreren. Ze kunnen zo'n 16 meter lang worden en hebben een gemiddelde levensduur tussen de 50 en 70 jaar. En wij hadden ze toch maar mooi gezien!


Walvis!



Mist trekt op


Daarna werd in enkele minuten het zicht op het water onttrokken door een hevige mist. We namen de bus naar het volgende uitzichtpunt: Chimney Rock. Vanaf hier was namelijk weer uitzicht op een heel andere diersoort: Zee-olifanten! We hadden uitzicht op een strandje dat er werkelijk helemaal vol mee lag. En wat een kabaal van deze reusachtige beesten! Oké, het is geen 16 meter, maar ook deze kolossen worden makkelijk 4 a 5 meter. Ze hebben ook geen enkele moeite om naar een kilometer diepte te duiken om een lekker maaltje te verzamelen. De mannetjes arriveren hier in december om uit te vechten wie er hier het komende seizoen de baas gaat zijn. Deze gevechten zijn erg agressief en eindigen niet zelden in de dood. Over het algemeen krijgt slechts één op de tien mannetjes de kans om te paren. Gelukkig kunnen ze dan wel gelijk zo'n 50 vrouwtjes bezwangeren, die iets later op het strand arriveren. Dat gaat overigens niet erg liefdevol. Het mannetje maakt gebruik van zijn lichaamsgewicht en vrouwtjes die zeggen dat ze hoofdpijn hebben worden hard gebeten. Een zee-olifant accepteert geen nee.

Wat een kabaal! De jongen hebben een hoge brul, de vrouwtjes iets lager en de mannetjes hebben een zeer lage maar keiharde brul, die op kilometers afstand te horen is. En dat brullen doen ze graag. Bij het uitzichtpunt staan wederom rangers, die je werkelijk alles over de beesten kunnen vertellen. Je kunt gratis gebruik maken van de verrekijkers. In het afgelopen winterseizoen waren er in totaal zo'n 1400 zee-olifanten op Point Reyes, waarvan 650 jongen.





Zee-olifanten

En dan vergeet ik bijna te vertellen over alle andere diersoorten die hier nog rondlopen, zoals een behoorlijke hertenkolonie..




Herten






Tergend langzaam reed de bus ons weer terug naar de parkeerplaats. Frustrerend, want wij hadden eigenlijk nog wel een flinke rit voor de boeg naar Eureka! We volgden California State Route 1, waarover morgen meer. Een leuke en typisch Amerikaanse weg. Ranches met echte Amerikaanse windmolens, witte hekjes, wild-west-achtige dorpen, vervaalde tankstations, werkelijk alles wat je van een Amerikaanse weg verwacht was er. Maar de weg was ook lang. En het schoot niet op. Nadat we bij een tankstation een kaart hadden gekocht realiseerden we ons dat we nog wel een uur of zes bezig zouden zijn voor we in Eureka aankwamen.

Een brug te ver..
We besloten van de route af te wijken en richting de snelweg te gaan. Te midden van de Redwoods besloten we dat Eureka toch echt te optimistisch was, zeker gezien de hoeveelheid tijd die we op Point Reyes verloren waren. Enigszins gegeneerd belden we het hotel om onze overnachting af te zeggen en draaiden we de snelweg op en volgende borden San Francisco. Tijdens het rijden viel de avond al over ons en waren we blij dat we niet hadden doorgezet om naar Eureka te rijden. De snelweg waar we de dag begonnen was nu alles behalve leeg en dus duurde het wel even voor we thuis waren. Onderweg bedachten we ons alternatieve plan voor de tweede dag van de in het water gevallen road-trip. Morgen gaan we naar het zuiden!

Doolhof
De laatste volledige dag van de vakantie. Na onze mislukte road-trip van gisteren besloten we vandaag naar het zuiden te gaan rijden. We stippelden een route uit om de Bay Area uit te komen. Niet over de drukke kustweg, maar over een meer landinwaarts gelegen weg, daarna over de San Mateo Bridge, langs Stanford en dan verder zuidelijk. Al snel reden we echter helemaal verkeerd en reden voor we het wisten weer naar het noorden. Zo kwamen we terecht in het enorme snelwegknooppunt MacArthur Maze, bij Oakland. Dit knooppunt ligt aan het einde van de Oakland Bay Bridge en hier kunnen auto's van de brug onder meer kiezen om naar het noorden te gaan, naar het oosten of naar het zuiden. Vergelijkbaar met de eerder beschreven BART. Door het toevoegen van steeds meer flyovers, bypasses en reparaties na aardbevingen is het geheel een aardige spaghetti geworden. Vanuit de lucht is er nog redelijk overzicht, maar vanaf de weg zie je overal banen naast je, boven je, onder je..

Gedesoriënteerd belandden wij zo na een half uur rijden weer in Berkeley. Poging 2. We besloten toch de kustweg te nemen en de route door het binnenland te laten voor wat hij was. Hoe verder we naar het zuiden reden, hoe dunner de bebouwing en hoe groter de namen van de bedrijven om ons heen werden. Steeds vaker doemden namen van grote tech-reuzen op. We worstelden ons door wegwerkzaamheden naar de San Mateo Bridge.

San Mateo Bridge
De San Mateo Bridge was feitelijk het eerste wat ik van de Bay Area had gezien. Twee weken eerder vanuit het vliegtuig was deze brug me opgevallen. Ik verbaasde me toen vooral over de lengte en de spille pootjes waar het wegdek op rustte. Ik kon me niet voorstellen hoe zo'n brug een aardbeving zou kunnen weerstaan. Ik stelde me voor hoe tijdens een aardbeving de automobilisten kansloos zouden verdrinken in het midden van de baai. Met beide benen op de grond of - beter gezegd - vier wielen op het asfalt, leek de brug toch wel een stuk steviger dan vanuit de lucht. Gelukkig sloegen de seismografen niet uit en landden we veilig op het schiereiland van San Francisco. Parallel aan de brug ligt één van de belangrijkste hoogspanningskabels, die San Francisco van stroom voorziet. Toch wel een belangrijke randvoorwaarde voor alle technologische ontwikkeling in dit gebied.



San Mateo Bridge

Gefeliciteerd! U heeft het allerlaatste stukje civiele pracht en praal van dit verslag overleefd. Sit back and relax! Intussen brandde de zon behoorlijk door de ruiten. Onder ons gortdroog asfalt. Boven ons een strakblauwe lucht. Links en rechts palmen. Eindelijk het Californië waarover de Beach Boys zongen. Good Vibrations!

Palo Alto
Bij de afslag Palo Alto knipperde voor ons een zwarte Toyota Prius (what else?), behangen met meetapparatuur, met zijn richtingaanwijzers en nam dezelfde afslag. Pas later zouden we leren wat dit was: een auto zonder bestuurder! De laatste tijd experimenteert Google namelijk in deze regio met zelf rijdende auto's. Ja, we waren in het wereldwijde centrum van de technologie aanbeland. We reden Palo Alto in en belandden zo in de wortels van LinkedIn, HP, Sun, Cisco, NVidia, Logitech, Yahoo en natuurlijk Google. Palo Alto zelf stelt niet veel voor. Een Amerikaans dorp met brede wegen en geparkeerde auto's. Niets wijst erop dat in dit dorp zich de hoofdkantoren van bijvoorbeeld Facebook, VMWare en HP bevinden. Helaas wisten wij geen adressen en hadden we geen goede kaart van de regio, anders had ik de grote HQ's graag even van dichterbij bekeken..

Stanford University
Dwars door Palo Alto volgden we University Ave. Deze weg zou zich ontpoppen als een prachtige toegangslaan voor de universiteit. De wegen en de campus zelf waren verlaten op deze zondag in januari. Over Stanford en de dingen die studenten van deze universiteit bereikt hebben kun je hele boeken vol schrijven. Ik zal me dus proberen in te houden..



Toegangsweg naar Stanford

Stanford werd in 1885 gesticht door spoorwegmagnaat en gouverneur van Californië Leland Stanford. Twee decennia nadat de universiteit in Berkeley werd opgericht. Overigens zijn beide nog groentjes als je het vergelijkt met bijvoorbeeld onze eigen universiteit van Leiden uit 1575, maar ja, in die tijd communiceerden ze in deze regio nog met rooksignalen. Leland Stanford besloot een kijkje te nemen in Harvard en vroeg de directeur hoeveel het zou kosten om in San Francisco een soort kopie van Harvard te bouwen. Dat zou wel moeten lukken met ongeveer 15 miljoen dollar. Charles Allerton Coolidge ontwierp een groot deel van de universiteit, gekenmerkt door grote vierkante gebouwen, verbonden door zuilengangen met halve bogen. De zandstenen muren en rode daken gaven het geheel een hele eigen stijl. Enkele jaren later opende de universiteit voor ongeveer 500 studenten. Iets meer dan een decennium later hield echter de grote aardbeving ook hier huis en verwoestte een groot deel van de universiteit.. Het geheel werd iets kleinschaliger weer opgebouwd. Ook latere toevoegingen pasten binnen de stijl van de campus.




















Stanford

Anno nu is Stanford een wereldberoemde universiteit, die steevast in de bovenste regionen van ranglijsten belandt. Stanford kent vele tradities en grote prestaties in verschillende sporten, maar is toch vooral bekend vanwege de pioniers in de high-tech-wereld die hier hun eerste grote doorbraken hadden. Wist je bijvoorbeeld dat "Sun" in Sun Microsystems oorspronkelijk stond voor Stanford University Network?

Silicon Valley
Een noemenswaardig verhaal van twee ondernemende studenten begint in 1930 in een garage in Palo Alto. De twee heren starten hier een elektronica bedrijfje. Het gaat de heren al snel voor de wind. Hun namen? Bill Hewlett en Dave Packard. Na de oorlog heeft Stanford financiële problemen. Professor Frederick Terman heeft een briljant idee. Waarom verhuurt Stanford haar grond niet aan bedrijven? Deze bedrijven leasen de grond voor 99 jaar. Daarnaast stimuleert hij zijn studenten om hier hun eigen bedrijven te starten en niet naar "the establisment" in het oosten te verhuizen. Met succes! In 1954 verhuizen Hewlett en Packard ook naar het nieuwe Stanford Industrial Park. Het bedrijf dat zij in 1930 in een garage startte heet vandaag de dag Hewlett-Packard Co en is een wereldwijde multinational in elektronica.

Na een aantal grote doorbraken, allemaal op basis van silicium (denk aan de microprocessor), breekt de computer-revolutie uit. Op dat moment vestigen vele grote bedrijven zich in de omgeving van Palo Alto. In 1971 valt voor het eerst de term "Silicon Valley", tegenwoordig een wereldwijd bekend begrip. Hoewel Silicon Valley op het gebied van hardware nog altijd toonaangevend is, verplaatste de focus steeds meer naar software. Er wordt gewerkt aan de beginselen van het internet, de eerste graphical user interfaces (GUI's), de eerste object-georiënteerde programma's (OOP), de muis, printers.. In veel van deze gebieden speelde het bedrijf Xerox een hoofdrol. Uiteindelijk waren zij het echter niet zelf die de technologieën aan de man brachten. Zo bezocht Steve Jobs ooit het Palo Alto Research Center van Xerox, huurde een deel van het personeel in en gebruikte de ideeën voor de GUI van de Apple Macintosh I. Later zouden ook andere bedrijven als Microsoft en Cisco dankbaar gebruik maken van deze uitvindingen.



Het kon allemaal niet op. Nadat internet zich razendsnel ontwikkelde, stegen de aandelen van bedrijven in deze sector tot recordhoogte. De oude wetmatigheden van de economie werden wereldwijd als "voorbij" beschouwd en zouden de geschiedenis in gaan als de "oude economie": traditionele ondernemingsstructuren waarin omzet, verlies, winst en kapitaal in onderlinge samenhang werden gezien werden opzij geschoven voor marktaandeel waarbij niet werd gekeken naar de netto inkomsten.



In 2000 barstte de zeepbel. De beurzen stortten in en leidden tot een lichte recessie. Silicon Valley was centrum van de aandacht. Voor de techreuzen een geluk bij een ongeluk: in Europa voerde men de Euro in en deze werkte als een goede bliksemafleider. De Euro kreeg de schuld van alle stijgende prijzen. In Silicon Valley vielen harde klappen, maar het gebied bleef toonaangevend.

Redwoods

Bij een tankstation kochten we wederom een kaart. We zochten een leuk "binnendoor-weggetje" naar de kustweg. Voor de tweede keer vandaag ging het echter mis. We belandden op een zeer smal bergweggetje dat door de redwoods haarspeldde. Aan beide kanten torenden de slanke naaldbomen hoog boven ons uit. Ik was blij dat we op deze smalle weg weinig tegenliggers tegen kwamen. Een avontuur op zich, maar helaas geen foto's. Uiteindelijk kwamen we dan toch weer op een meer doorgaande weg en vervolgen onze route naar de kust. Wederom typisch Amerikaanse witte hekjes en verroeste windmolens. Na een klein uurtje kregen we the pacific weer in het vizier.

California State Route 1
Ongeveer 300 km ten noorden begint California State Route 1, of meestal gewoon Highway 1. Wie hier zou beginnen met rijden, zou een schitterende weg voor de boeg hebben. Langs de kust bij Point Reyes, maar ook over de Golden Gate Bridge, dwars door San Francisco, langs de schitterende kust, via Santa Cruz (waar wij deze weg op dit moment weer op draaiden), langs Big Sur, langs de bekende strip van huizen in Malibu (denk aan Two and a Half Men), langs Santa Monica, onder LAX door, dwars door Los Angeles, om uiteindelijk pas zo'n 100 km ten zuiden daarvan op te houden. Je hebt dan vrijwel de gehele Californische kust gehad. Gisteren hadden we van het noordelijk deel een stuk afgelegd, vandaag reden we een flink stuk ten zuiden van San Francisco.

We stopten een aantal keer om foto's van het landschap, de zee en de grens van land en zee: highway 1:










Beelden van Highway 1



Natural Bridges, bij Santa Cruz

Santa Cruz
Uiteindelijk doemde surfers paradijs Santa Cruz op. De zon begon al richting de horizon te gaan. De gebouwen kleurden zachtgeel en oranje. Op het strand grote achtbanen en pretparken. Hier was het Beach Boys gevoel compleet. Everybody's gone surfin'. Surfin' U.S.A. Californië zoals in de film.



Santa Cruz

Een tactisch moment om terug naar het noorden te keren was het niet. Het was namelijk precies spits. We volgden de snelweg terug naar de baai van San Francisco. Een zeer bochtige weg, waar behoorlijk hard door gereden werd, met minimale tussenafstanden. Ik heb voor redelijk hete vuren gestaan, maar hier vond ik het rijden toch behoorlijk inspannend. En dan te bedenken dat iedere idioot van 16, die de richtingaanwijzer kan vinden, gierend van de hormonen hier het stuur vast mag houden..

Aangekomen in de baai zagen we nog net de zon achter San Francisco zakken. Met het stuur in mijn handen overdacht ik de laatste twee weken. Het waren weer twee weken van uitersten geweest. De hectiek van één van 's werelds bekendste steden, de rust in Yosemite. Tot de verbeelding spraken verhalen over hippies, maar ook over indianen, kolonisten en gevangenen. Graslanden in Point Reyes, heftige bergkolossen in de Sierra Nevada. Redwoods in Marin County, kerstboomverbranding op het strand in San Francisco. Joggers rond Lake Meritt, surfers in Santa Cruz. En dat allemaal met elkaar verbonden dankzij metro's, treinen, kabeltrams, bussen en uiteindelijk het wondermiddel van General Motors, de auto. The American Dream.

Overtuigd van de onbegrensde mogelijkheden en de zo bejubelde vrijheid waren we niet. Nergens eerder waren we zoveel regels tegengekomen die dicteerden wat je wel moest en niet mocht als hier. En dan hebben we het nog over San Francisco. De meest progressieve stad van de Verenigde Staten. Prestige en een grote glimlach lijken de Amerikaanse moraal aan te sterken, maar wie daar doorheen kijkt ziet vooral een hunkering naar aandacht. En toch is het exact deze attitude die hen bracht tot wereldprestaties. Tot een katalysator van de technologische ontwikkeling. Tot een economische grootmacht. Zo superieur, dat in de hele wereld dit land bedoeld wordt, terwijl we de naam van een continent noemen. Amerika.

Twee weken Californië in een notendop. Hoewel. Een notendop? Wanneer ik terugkijk ben ik weer aardig buiten mijn boekje gegaan. Ik heb nogal wat van u gevraagd. Zoveel tekst over één stad en haar omgeving. Voor alweer de vierde keer motiveerden jullie mij om steeds weer verder te gaan en het verslag uiteindelijk tot de laatste punt te schrijven. Negen maanden heb ik er over gedaan. Een nieuw kindje is geboren. Bedankt!

We leverden de auto in en dronken in het centrum van Berkeley nog een kop koffie. We haalden mijn koffers en namen afscheid. Ik stapte in de BART en voor Peter begon het gewone leven weer. Ook zijn vakantie was voorbij. De weken die volgden leefde hij als een zombie in zijn lab. Ik zoefde nog eenmaal onder San Francisco door, zonder er ook maar iets van te zien, voordat ik op SFO aankwam. Nadat het hele Amerikaanse beveiligingscircus aan me voorbij was getrokken en de wachttijd was verstreken, zette vlucht KL606 naar Amsterdam Airport Schiphol zich schrap voor een lange vlucht. Ik genoot nog van een prachtig uitzicht over de baai, voordat ik weer in het donker verdween. Bij het ontluiken van de dag had ik nog een prachtig uitzicht over de Schotse hooglanden, voordat mijn vliegtuig voorzichtig met zijn tenen de koude grond van de Polderbaan aanraakte.

Home. Sweet Home. Want hoe ver en mooi een reis ook is, het blijft ook heerlijk om thuis te komen.